تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٥٣ - تابعان بزرگ

در كنار مسجد اموى به خاك سپرده شد. آرامگاه وى تا امروز، شناخته شده است.

بلال، مؤذن پيامبر، در طاعون عمواس، در سال بيست هجرى درگذشت و در حلب مدفون گشت. واثلة بن اسقع، آخرين صحابه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در دمشق بود كه در سال ٨٥ هجرى درگذشت.

تابعان بزرگ‌

از مدارس تفسيرى ياد شده، مردانى دانشمند دانش‌آموخته شدند و شايستگىِ به دوش كشيدن بار رسالت اسلام را براى مردمان شرق و غرب جهان، به دست آوردند. آنان نشانه‌هاى دين را شكوفا كردند و احكام و مبانى شريعت را در جاى جاى سرزمين اسلامى منتشر ساختند. در اين جا شمارى از آنان- كه نقشى در تفسير داشته، ديدگاه‌هايشان نزد مفسران بزرگ، جايگاهى دارد- ياد مى‌شود. آنان تابعان بزرگ و افرادى هم‌منزلت آنها، از نسل پس از تابعان هستند. مشهورترين آنان عبارت‌اند از:[١]

١. سعيد بن جبير، ابو عبداللَّه يا ابو محمد اسدى: او از نژادى حبشى، تيره رنگ و نيك خصلت و از بزرگان تابعان و پيشوايان ايشان در فقه و حديث و تفسير بود.

دانش را از عبداللَّه بن عباس فرا گرفت و از وى [روايات را] شنيد و بيشتر رواياتش از اوست. او عمر خود را در دانش‌اندوزى و فراگيرى قرآن گذراند؛ به گونه‌اى كه شخصيتى بارز و پيشواى مردم گشت. طاغوت ستم‌گر، حجاج بن يوسف ثقفى او را در سال ٩٥، به طرز فجيعى به شهادت رساند.

٢. سعيد بن مسيّب بن حزن، ابو محمد مخزومى: وى شخصى عابد و حاضر در جماعت و عفيف و قناعت‌پيشه بود. او بزرگِ تابعان از تراز نخست بود كه حديث و فقه و زهد و عبادت را در خود فراهم كرده و يكى از فقيهان هفت گانه‌

[١] . براى آگاهى از تفصيل شرح حال آنان، بنگريد به: التمهيد فى علوم القرآن، ج ٩، ص ٢٦٩ به بعد.