تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠٥ - قرائت«إياك نعبد و إياك نستعين»

از طرفى، قرائت توقيفى مى‌باشد و مجالى براى اجتهاد در آن وجود ندارد، از اين رو تعليل‌ها و استدلال‌هايى كه در ترجيحِ [قرائت مَلِك‌] ياد كرده‌اند، مخدوش و بى اعتبار است. شيخ نيز قرائت «مالك» را ترجيح داده‌[١] كه همان قرائت ثابت و صحيح است.

قرائت «إيّاكَ نَعْبُدُ وَ إيّاكَ نَسْتَعِينُ»

[١/ ١١٥] خليل بن احمد گويد: «امام امير مؤمنان عليه السلام‌ «وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ» قرائت مى‌كرد؛ يعنى رفع نون را به طور كامل، اشباع مى‌كرد؛ چرا كه حضرت قرشى خالص بود.»

[١/ ١١٦] ابن خالويه روايت ياد شده را در شواذّ القراءات نقل كرده، مى‌گويد: «امير مؤمنان، على بن ابى طالب عليه السلام ضمه نون را در «إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ»، اشباع مى‌كرد و او عربى خالص بود.» همو گويد: «از ورش نيز همين قرائت روايت شده است.»[٢]

اشباع ضمه در حالت وصل، روشن است، اما در حالت وقف، به شيوه «رَوْم» است كه همان وقف به حركت، همراه با اخفاى صوت هنگام تلفظ آن مى‌باشد.[٣] فرّاء اين اشباع را ويژه ضمه يا كسره مى‌داند كه نتيجه‌اش اشباع ضمه به واو و اشباع كسره به ياء، همراه با اخفاء در هر دو مى‌باشد.

هم‌چنين ممكن است وقف به شيوه اشمام به ضمه باشد.[٤] اين دو روش دو شيوه از شيوه‌هاى چهارگانه وقف مى‌باشد؛ آن سان كه ابن مالك گفته است:

[١] . التبيان، ج ١، ص ٣٥.

[٢] . شواذّ القراءات، ص ١.

[٣] .[ به گونه‌اى كه صرفاً يك سوم حركت حرف آخر خوانده مى‌شود].

[٤] .[ چنان كه در شعر ابن مالك خواهد آمد].

[٥] . البهجة المرضية فى شرح ألفية ابن مالك، باب وقف.