تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٨١ - حروف مقطعه در روايات

آنها را در ابجد قرار داد. الف را به سبب فروتنى‌اش، آغازگر نخستين نام‌هايش و پيشاپيش همه حروف ديگر ساخت.»[١]

علما درباره تفسير «الم» اختلاف ديدگاه دارند:

[م/ ١٩٥] عطاء بن سائب از سعيد بن جبير از ابن عباس، درباره «الم» چنين روايت كرده است: «أنا اللَّه أعلم» (من خداوندى هستم كه مى‌دانم.)

[م/ ١٩٦] ابو روق از ضحاك درباره «الم» اين گونه نقل كرده است: «أنا اللَّه أعلم.»

[م/ ١٩٧] مجاهد و قتاده گفته‌اند: « «الم» يكى از نام‌هاى قرآن است.»

[م/ ١٩٨] ربيع بن انس گفته: «" الف" مفتاح نام اللَّه،" لام" مفتاح نام لطيف او و" ميم" مفتاح نام مجيد اوست.»

[م/ ١٩٩] خالد از عكرمه نقل كرده است: « «الم» سوگند است.»

[م/ ٢٠٠] محمد بن كعب گفته: «" الف" آلاء اللَّه (نعمت‌هاى خدا)،" لام" لطف او و" ميم" ملك اوست.»

[م/ ٢٠١] در برخى از روايات از ابن عباس‌[٢] نقل شده: «" الف" اللَّه و" لام" جبرئيل است. خداوند به آنها سوگند ياد كرد كه همانا ترديدى در اين كتاب راه نيابد.» شايد بنا بر اين تأويل، مراد از آن چنين باشد كه خداوند اين كتاب را بر زبان جبرئيل، بر محمد صلى الله عليه و آله و سلم فرو فرستاد.

اهل اشاره گفته‌اند: «الف: أنا (من)؛ لام: لى (براى من)؛ ميم: منّى (از من).»

[م/ ٢٠٢] از على بن موسى الرضا عليه السلام نقل شده است كه از امام صادق عليه السلام درباره «الم» پرسيدند. ايشان فرمود: «الف، شش صفت از صفات خدا را در بر دارد: [١.]" ابتداء"؛ زيرا خداى تعالى، آفرينش هستى را آغاز كرد و الف، آغازگر حروف است؛

[١] . افسانه‌اى اسرائيلى و عجيب.

[٢] . در تفسير سُلَمى( ج ١، ص ٤٦) از سهل بن عبداللَّه نقل شده:« الف همان اللَّه، لام، جبرئيل و ميم، محمد صلى الله عليه و آله و سلم است.»