تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٦٢ - دانشمندان نامى پس از تابعان

٤. ابن ابى نُجَيح، ابو يسار، عبداللَّه بن ابى نجيح يسار ثقفى كوفى: وى تفسيرى دارد كه آن را از مجاهد روايت كرده است. اهل حديث و تفسير وى را توثيق كرده و تفسيرش را از صحيح‌ترين تفاسير شمرده‌اند. اين تفسير در سال ١٣٦٧، به همت «مجمع البحوث الاسلاميه» چاپ شده است و در تفاسير اثرى، جايگاه مهمى دارد.

ابن ابى نجيح در سال ١٣١ درگذشت.

٥. واصل بن عطاء، ابو حذيفه بصرى: وى شيخ معتزله است كه در دوران پيدايش نهضت فكرى در جامعه اسلامى، مكتب عقلى [اعتزال‌] را بنيان گذاشت. او تفسيرى با نام «معانى القرآن» دارد. سيد مرتضى در امالى، شرح حال او را آورده و وى را ستوده است.[١] واصل بن عطاء در سال ١٣١ درگذشت.

٦. عطاء خراسانى، ابو ايوب ابن ابومسلم ميسره بلخى: وى ساكن دمشق بود.

روايات او از صحابه و به ويژه ابن عباس، مرسل مى‌باشد. بيشتر روايات تفسيرى او از سعيد بن مسيّب، عطاء بن ابى رباح، يحيى بن يعمر و مانند آنهاست. پسرش، شعبه و ابن طهمان، معمر، ابن جريج و گروهى ديگر از وى روايت كرده‌اند. ابن جريج گويد: «او تفسير را از عطاء دريافت نكرد، بلكه تفسير را از پدرش گرفت و آن را بررسى كرد.»[٢] ابو نعيم وى را فقيهى كامل و واعظى عامل شمرده است. عطاء خراسانى در سال ١٣٥ درگذشت.

٧. عطاء بن سائب، ابو محمد ثقفى كوفى: وى يكى از پيشوايان حديث است.

او از سعيد بن جبير، مجاهد، عكرمه و ديگران روايت كرده است و اعمش، ابن جُرَيج و ديگران، از او روايت كرده‌اند. ابو اسحاق گويد: «عطاء بن سائب از بازماندگان [سلف صالح‌] است.»[٣] وى از اصحاب امام سجاد عليه السلام به شمار رفته است. او در سال ١٣٦ از دنيا رفت.

٨. ابان بن تغلب بن رباح، ابو سعيد بكرى كوفى: شيخ گويد: «ثقه و جليل القدر

[١] . امالى سيد مرتضى، ج ١، ص ١١٣ و ١١٤.

[٢] . تهذيب التهذيب، ج ٧، ص ١٩١.

[٣] . الكامل، ج ٥، ص ٣٦٢.