تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٨ - تفسير در دوران صحابه

صحيح، مثبت است و همان گونه كه اشاره كرديم، بنا بر ديدگاه صحيح، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم براى امت خود و به ويژه براى اصحابش، همه معانى قرآن كريم را بيان كرد و همه اهداف و مقاصد بزرگ آن را شرح داد؛ گاه به صورت بيانى با نصّ و گاه با تبيين جزئيات اصول و فروع شريعت؛ به ويژه هنگامى كه روايات امامان از جد بزرگوارشان، پيامبر را- كه درود خدا بر او و همه آنان باد- درباره احكام شريعت و مفاهيم قرآن، بدان بيافزاييم. و الحمد للَّه.[١]

بى شك، روايات مأثور پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در زمينه تفسير و تبيين و تفصيل مجملات قرآن، حجتى آشكار است؛ خواه از طريق عترت پاك او به ما رسيده باشد- كه بيشتر آنها از اين دسته‌اند- يا از طريق اصحاب و ساير امتش. روايات مأثور پيامبر، نخستين بذر اين درخت پاك‌اند كه ريشه‌اش ثابت و شاخسارش در آسمان است و هر لحظه، ميوه مى‌دهد.

تفسير در دوران صحابه‌

بزرگان صحابه پس از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم، اين مسئوليت ارزشمند و سنگين را به دوش كشيدند و پرچم اسلام را در سراسر آفاق به اهتزاز در آوردند و با تمام توان، رسالت الهى را به جهانيان رساندند.

آرى، آنان از نظر ميزان توانمندى در پيام‌رسانى وابلاغ [شريعت‌]، متفاوت بودند.

[م/ ٨٨] مسروق بن اجدع گويد: «با اصحاب محمد صلى الله عليه و آله و سلم هم‌نشينى كردم؛ آنان را چونان چشمه‌هاى آبى يافتم كه برخى، يك نفر را سيراب مى‌كند و برخى، دو نفر و برخى، ده نفر و برخى، صد نفر را. برخى نيز هم‌چون چشمه‌اى [پر آب‌] است كه اگر همه ساكنان زمين از آن بنوشند، همگى را سيراب مى‌كند»؛ يعنى امام امير مؤمنان عليه السلام.[٢]

[١] . براى تفصيل بيشتر بنگريد به: التمهيد فى علوم القرآن، ج ٩، ص ١٥٧- ١٧٧.

[٢] . بنگريد به: التمهيد فى علوم القرآن، ج ٩، ص ١٨١.