تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨٣ - آفات تفسير

آفات تفسير

تفسير د رمعرض آسيب‌هايى است كه بايد از آن برحذر بود؛ چه در شيوه اثرى (نقلى) و چه در روش نظرى (اجتهادى). سزاوار است كه نخست، آسيب‌شناسى شود و آن گاه، پيش از گرفتار شدن به آن، براى درمانش كوشيد.

مهم‌ترين آسيب در تفسير اثرى، فراوانى انگيزه‌هاى تزوير و فريب كارى در روايات تفسيرى و فزونى وضع و جعل است كه به اهدافى چند صورت مى‌گيرد؛ برخى با هدفى پليد و برخى از سر حُسن نيت و به جهت نادانى و نا فهمى مفرط.

بدين سان، رواياتى اسرائيلى و احاديثى ساختگى به دست داستان سرايان و نيرنگ‌بازان و دسيسه پردازان شكل گرفت و كتاب‌هاى تفسير و حديث را پر كرد؛ بلايى فاجعه‌آميز كه علماى هوشيار اسلام را به رنج و زحمت انداخت. از جمله آفات مهم تفسير نظرى نيز احتمال تفسير به رأى در مواردى بسيار است؛ چه، انگيزه‌هاى فراوانى براى تحميل نظر شخصى بر قرآن و استبداد به رأى در تفسير براى فتنه‌جويى و تأويل نارواى آن وجود دارد؛ آن‌سان كه قرآن حكيم بدان تصريح كرده است.[١]

ابعاد گوناگونى از لغزشگاه‌هاى هر دو روش تفسيرى را در بحث تفسير و مفسران، به تفصيل شرح داده‌ايم؛ اكنون گزيده آن را بنگريد:

[١] . بنگريد به: آل عمران،( ٣) ٧.