تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٧ - اشتقاق واژه قرآن

اين اعتبار، مى‌توان آن را بر همه قرآن اطلاق كرد.

اما فرقان به معناى معيار جداكننده سره از ناسره است، ازاين‌رو مراد از آن، همان آيات آشكارى است كه به سبب برهان‌هاى درخشان و آشكارش، روشن مى‌باشد؛ نه آيات متشابهى كه دانش آن، ويژه راسخان در علم است.

اشتقاق واژه قرآن‌

«قرآن» واژه‌اى عربى و اصيل است كه در لغت و استعمال رايج، اشتقاق و اصالت دارد. راغب اصفهانى گويد: «قرآن در اصل، مصدر است؛ هم‌چون كُفران و رُجحان [و غُفران‌]. خداى تعالى فرمود: «إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ. فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ»[١].»[٢] اين نام، به كتابِ نازل شده بر محمد صلى الله عليه و آله و سلم اختصاص يافت و اسمى ويژه براى آن گرديد؛ چنان كه تورات ويژه كتابى است كه بر موسى نازل شد و انجيل ويژه آن‌چه بر عيسى فرود آمد.

برخى از علما گفته‌اند: نام‌گذارى اين كتاب به قرآن، بدان روست كه جامع نتايج ديگر كتاب‌ها، بلكه گردآورنده حاصل همه دانش‌هاست؛ چنان كه خداى تعالى در اين آيه بدان اشاره كرد: «وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ»[٣]؛ «بلكه تصديق آن‌چه (كتاب‌هايى) است كه پيش از آن بوده و شرح هر چيز است.»

ابن فارس (متوفاى ٣٩٥) مى‌گويد: «قاف و راء و حرف معتلّ (قرى)، اصلى صحيح است كه دلالت بر جمع و اجتماع مى‌كند. قريه (آبادى) از همين ريشه است كه به سبب جمع شدن مردم در آن، قريه نام گرفته است. مى‌گويند:" قريتُ الماء فى المقراة": آب را در حوض جمع كردم.[٤] آب‌هاى جمع شده را «قرىّ» گويند ...

[١] . قيامت( ٧٥) ١٧ و ١٨.

[٢] . مفردات، ص ٤٠٢.

[٣] . يوسف( ١٢) ١١١.

[٤] . خليل گويد:« مقراة، شبيه حوض بزرگى است كه آب‌[ استخراج شده از] چاه، در آن جمع مى‌شود، سپس ازآن بيرون آورده شده، در آبشخور شتر و حوضچه شستشوى لباس يا حوضى، ريخته مى‌شود. جمع آن مقارى است.»( كتاب العين، ج ٥، ص ٢٠٤).