تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٥٧ - تفسير«صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لاالضالين»
تفسير «صِراطَ الَّذينَ أنعَمتَ عَلَيهِم غَيْرِ المَغضوبِ عَلَيهِم وَ لَاالضّالّينَ»
اين آيه تبيين صراط مستقيمى است كه بنده، راه يابى به آن و تداوم در آن مسير را درخواست مىكند. اين همان راه اطاعت است كه به هدايت و شمول عنايت كبراى الهى منتهى مىگردد. «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً. ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ كَفى بِاللَّهِ عَلِيماً»[١]؛ «كسانى كه از خدا و پيامبر اطاعت كنند، در زمره كسانى خواهند بود كه خدا ايشان را نعمت داده است؛ [يعنى] با پيامبران و صدّيقان و شهيدان و صالحان. آنان چه نيكو همدماناند. اين تفضّل از جانب خداست و خدا بس داناست.»
«وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً. وَ إِذاً لَآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْراً عَظِيماً. وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً»؛[٢] «و اگر آنان آنچه را بدان پند داده مىشوند، به كار مىبستند، قطعاً براى آنها بهتر و در ثبات قدمشان، مؤثرتر بود. در آن صورت [ما هم] از نزد خويش، به يقين پاداشى بزرگ به آنان مىداديم. نيز قطعاً آنان را به راهى راست هدايت مىكرديم.»
آرى، طاعت و تسليم در برابر خداى تعالى به راه يافتن به نشانههاى هدايت و فراگيرى عنايت الهى مىانجامد كه سعادت دو سرا را تأمين مىكند.
اين همان راه ميانه است كه غلوّ و تقصيرى در آن نيست:
نه غلوّى كه خشم خداوند را بر انگيزد: «وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى»[٣]؛ «در آن زياده روى مكنيد كه خشم من بر شما فرود آيد و هر كس خشم من بر او فرود آيد، قطعاً در [ورطه] هلاكت افتاده است.» «وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ»[٤]؛ «ليك
[١] . نساء( ٤) ٦٩ و ٧٠.
[٢] . نساء( ٤) ٦٦- ٦٨.
[٣] . طه( ٢٠) ٨١.
[٤] . نحل( ١٦) ١٠٦.