تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣١٥ - نقد آثار بر كرسى ارزيابى

آورنده‌اش به آن سزاوارتر است (حديث را به وى باز گردانيد).»[١]

[م/ ٥] در روايت صحيح ايوب بن حر آمده است: «شنيدم امام صادق عليه السلام مى‌فرمود:" همه چيز به كتاب و سنت باز گردانده مى‌شود و هر حديث كه موافق با كتاب خدا نباشد باطل است."»[٢]

[م/ ٦] شيخ بزرگوار، ابو الفتوح رازى در تفسير ارزشمند خود از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به صورت مرسل، چنين روايت كرده است: «هرگاه حديثى از من به شما رسيد، آن را بر كتاب خدا و حجت عقل‌هاى خود عرضه كنيد؛ اگر با آنها موافق بود، بپذيريد؛ وگرنه آن را به پهنه ديوار بزنيد.»[٣] وى آن را به صورت مرسل روايت كرده، ولى مرسلى قطع‌آور است.

احاديث در اين باره فراوان است و همگى، معيار جداسازى صحيح از سقيم را عرضه بر كتاب و داشتن شاهدى از قرآن يا سنت متواتر يا حكم بديهى عقل رشيد قرار داده‌اند؛ چرا كه:

[م/ ٧] «مسأله‌اى وجود ندارد مگر آن كه درباره آن [آيه‌اى از] كتاب يا سنتى هست»؛ آن سان كه امام صادق عليه السلام فرمود.[٤]

[م/ ٨] امام باقر عليه السلام نيز فرمود: «هرگاه درباره چيزى با شما سخن گفتم، دليل و شاهد قرآنى آن را از من بخواهيد.»[٥]

[م/ ٩] در حديث معلّى بن خنيس از امام صادق عليه السلام نقل شده است: «براى هر مسأله اختلافى بين دو نفر، اصلى در كتاب خدا وجود دارد»، آن گاه حضرت مى‌افزايد: «ليك عقل مردمان بدان نمى‌رسد.»[٦] منظور، انسان‌هاى بيگانه از معارف است.

[١] . كافى، ج ١، ص ٦٩. اين حديث از احاديث ارزشمندى است كه به فرازمندى جايگاه محتوا و پرداختن به آن پيش از سند، اشاره دارد؛ حتّى اگر سند موثق باشد. شرح اين مطلب به زودى خواهد آمد.

[٢] . كافى، ج ١، ص ٦٩.

[٣] . ابو الفتوح، ج ٥، ص ٣٦٨.

[٤] . كافى، ج ١، ص ٥٩.

[٥] . همان، ص ٦٠.

[٦] . همان.