تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣١٤ - نقد آثار بر كرسى ارزيابى

بنابراين ركن اصلى، توجه به متون، پيش از بررسى سندهاست؛ چرا كه:

[م/ ١] به تواتر از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است: «سخنانى كه از من براى شما نقل مى‌كنند و سازگار با كتاب خداست، گفته‌هاى من مى‌باشد، اما سخنانى كه برايتان نقل مى‌كنند و مخالف كتاب خداست، گفته‌هاى من نيست.»[١]

[م/ ٢] امير مؤمنان عليه السلام فرمود: «همانا بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در زمان خود حضرت، دروغ بسته شده است؛ به گونه‌اى كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در خطبه‌اى فرمود:" اى مردم، دروغ پردازان بر من بسيار شده‌اند؛ هر كس به عمد، بر من دروغ بندد، جايگاهش را از آتش آماده سازد." پس از ايشان نيز بر حضرت دروغ بستند.» امام عليه السلام در ادامه، انواع دروغ‌هاى ساختگى از حضرت و انگيزه‌هاى گوناگون اين كار را بيان مى‌كند، آن گاه راه درمان و شيوه جداسازى سره از ناسره را عرضه بر كتاب و سنت و محكمات دين معرفى مى‌كند؛[٢] چنان كه عرضه بر امور بديهى عقل نيز در روايت آمده است.[٣]

[م/ ٣] در حديث ديگرى، از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «همانا بر هر حق، حقيقتى و بر هر صواب، پرتو درخشانى وجود دارد، پس آن‌چه را موافق با كتاب خداست، برگيريد و آن‌چه را مخالف كتاب خداست، وانهيد.»[٤]

[م/ ٤] در روايت صحيح ابن ابى يعفور آمده است كه وى به مجلس امام صادق عليه السلام رفت و درباره اختلاف احاديث- كه افراد موثق و افراد غير قابل اعتماد روايت مى‌كنند- پرسيد. امام عليه السلام فرمود: «هرگاه حديثى به شما رسيد و براى آن، شاهدى از كتاب خدا يا سخن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم يافتيد، [آن را بپذيريد]؛ وگرنه‌

[١] . ثقة الاسلام كلينى اين روايت را- كه بخشى از خطبه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در منى مى‌باشد- با سندى صحيح از امام صادق عليه السلام روايت كرده است. كافى، ج ١، ص ٦٩.

[٢] . كافى، ج ١، ص ٦٢.

[٣] . حديث مربوط به آن، به روايت ابوالفتوح رازى در تفسيرش( ج ٣ ص ٣٩٢، ذيل آيه چهلم سوره نساء) خواهد آمد.

[٤] . كافى، ج ١، ص ٦٩.