تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٧ - جايگاه حديث در تفسير

ايشان مى‌گويد: «خبر واحد دو كاربرد دارد: نخست، در برابر متواتر يا خبر همراه با قرائن قطعى. دوم، خبر ضعيف موهون. بعيد نيست كه اجماع ادعايىِ سيد قدس سره و ديگران مبنى بر عدم حجيت، ناظر به خبر واحد به معناى دوم باشد؛ وگرنه كنار گذاشتنِ اخبار واحدى كه راويان ثقه وارد، روش معهود هيچ يك از بزرگان نيست.

بنابراين ادعاى اجماع بر عدم حجيت، با عمل آنان به اخبار منافاتى ندارد؛ زيرا محل اجماع، خبر واحد به معناى دوم است، اما به خبر واحد به معناى نخست، عمل مى‌شود.»

او مى‌افزايد: شاهد اين سخن، آن است كه شيخ قدس سره با وجود ادعاى اجماع بر حجيت خبر واحد در كتاب استبصار، در موارد بسيارى براى توجيه عمل نكردن به خبرى واحد، مى‌گويد: «بدين جهت به آن عمل نكرديم كه خبر واحد است.»[١] مقصود او، خبر واحد به معناى دوم است؛ چرا كه وى حجيت خبر ثقه عادل را مسلم مى‌داند.[٢] شيوه او و سيد و ديگر علماى بزرگ شيعه، عمل به خبر ثقه مورد اطمينان است.

از ائمه اطهار عليهم السلام لزوم پذيرش روايات افراد ثقه، به صورت متواتر نقل شده است؛ از جمله:

[م/ ١٠٣] در توقيعى كه به دست قاسم بن علاء رسيد، آمده است: «به راستى كه هيچ يك از دوستان ما، عذرى براى شك در رواياتى كه افراد مورد اعتماد ما از ما نقل مى‌كنند، وجود ندارد. آنان مى‌دانند كه ما راز خود را در اختيار ايشان مى‌گذاريم و نزد آنان مى‌سپاريم.»[٣]

[١] . براى نمونه بنگريدبه: الاستبصار، ج ١، ص ٣٥ و ٣٦.

[٢] . بنگريد به: الهداية فى الاصول، ج ٣، ص ١٧٥؛ مصباح الاصول، ج ٢، ص ١٤٩.

[٣] . بنگريد به: رجال كشّى، ج ٢، ص ٨١٦، شرح حال احمد بن هلال عبرتائى( توقيع در نكوهش وى است)؛ الوسائل، ج ٢٧، ص ١٤٩ و ١٥٠ و ج ١، ص ٣٨.