تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠٤ - قرائت«مالك» در روايت قاريان هفتگانه

قتيبة بن مهران از كسائى، در غير از قرائت هفت گانه او، با اماله متوسط قرائت كرده است.[١]

ابوعلى فارسى گويد: «هيچ كس الف" مالك" را اماله نكرده است.»[٢] شايد مقصود وى، قراء هفت‌گانه بوده، ليك ابو حيّان اندلسى سخن وى را ردّ كرده و جهل نسبت به روايات را به او نسبت داده است. وى گويد: «اين گونه قرائت جايز مى‌باشد، ولى نبايد به هر روش جايز قرائت كرد؛ مگر آن كه روايات مستفيضى در آن باره وجود داشته باشد.»[٣]

ابن جزرى نيز گويد: «هر دو نوع اماله (شديد و متوسط) در قرائت، جايز و در لغت عرب، متداول است.»[٤]

[١/ ١١٣] روايت عياشى نيز بر همين معنا حمل مى‌شود وى با سند خود به داوود بن فرقد روايت كرده است كه وى گفت: «از امام صادق عليه السلام بى شمار، قرائت" ملك يوم الدين" را شنيدم.»[٥] شايد- همان گونه كه ابن جزرى گفته است- راوى تصور كرده كه امام عليه السلام الف را به كلى، انداخته است؛ چرا كه:

[١/ ١١٤] عياشى، خود، با اسناد به حلبى نقل كرده است كه امام عليه السلام‌ «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» قرائت مى‌كرد.[٦] اين، همان قرائت مشهور و شناخته شده نزد عموم مسلمانان است كه آن را سينه به سينه، از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دريافت كرده‌اند؛ يعنى قرائت حفص از عاصم با سند زرّين خود به امام اميرمؤمنان عليه السلام.

[١] . ابن جزرى گويد:« اماله آن است كه فتحه را متمايل به سمت كسره و الف را متمايل به ياء ادا كنى كه گاه، تمايل بسيار است- كه محض نام دارد- و گاه، كم مى‌باشد- كه به آن، بين بين يا تقليل يا تلطيف گويند- بنابراين اماله به اين اعتبار، بر دو قسم است: اماله شديد و اماله متوسط كه هر دو در قرائت، جايز و در لغت عرب، رايج مى‌باشد.»( النشر فى القراءات العشر، ج ٢، ص ٣٠).

[٢] . الحجة فى القراءات، ج ١ ص ٨. طبرسى نيز در مجمع البيان( ج ١ ص ٢٣) از وى گرفته است.

[٣] . البحر المحيط، ج ١، ص ٢٠.

[٤] . النشر فى القراءات العشر، ج ٢، ص ٣٠.

[٥] . عياشى، ج ١، ص ٣٧.

[٦] . همان، ص ٢١.