تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٨ - استعاذه

[١/ ١٥٤] صحيحه صفوان، روايتى است كه شيخ با سند خود به حسين بن سعيد از عبد الرحمان بن ابى نجران از صفوان نقل كرده است كه وى گفت: «چند روز پشت سر امام صادق عليه السلام نماز مى‌خواندم. حضرت در فاتحة الكتاب‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را قرائت مى‌كرد. حضرت در نماز غير جهرى‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را بلند و غير آن را آهسته مى‌خواند.»[١]

علامه مجلسى گويد: «جمله" و غير آن را آهست مى‌خواند" بر استحباب آهسته خواندن استعاذه دلالت دارد؛ زيرا" غير آن" شامل استعاذه نيز مى‌شود؛ چرا كه استعاذه نكردنِ امام عليه السلام در چندين نماز پى در پى، بعيد مى‌نمايد.»

علامه در ادامه، از اين سخن برگشته و احتمال داده كه مقصود از «غير آن»، آيات ديگر فاتحه، غير از بسمله باشد؛ چرا كه همين احتمال از سياق بر مى‌آيد؛ زيرا معلوم است كه امام عليه السلام تسبيحات ركوع و سجده، تشهد، قنوت و ديگر اذكار را بلند مى‌خواند؛ به جهت آن كه بر امام جماعت مستحب است كه آنها را بلند بخواند[٢].[٣]

***

ابن جزرى گويد: «ديدگاه برگزيده نزد قرّاء پيشوا، بلند خواندن استعاذه است و اين، از همه قرّاء نقل شده است و مخالفى را سراغ نداريم؛ جز آن‌چه از حمزه و ديگران- كه از آنها ياد خواهد شد- نقل شده است.»

حافظ ابو عمرو در جامع خود گويد: «درباره جهر استعاذه در آغاز تلاوت قرآن، و در هر عرضه [بر استاد] يا درس يا تلقين در همه قرآن، مخالفى را سراغ ندارم؛ جز آن‌چه از نافع و حمزه گزارش شده است.»

[١/ ١٥٥] ابن مسيّبى از پدرش از نافع روايت كرده است كه او هنگام آغاز

[١] . التهذيب، ج ٢، ص ٦٨.

[٢] . در حديث چنين آمده است:« سزاوار است كه هر چه را امام مى‌گويد، تشهد و غير آن، به گوش افراد پشت سرش برساند.»( بنگريد به: الوسائل، ج ٨، ص ٣٩٦).

[٣] . بنگريد به: بحار الانوار، ج ٨٢، ص ٣٥ و ٣٦.