تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٧٥ - حروف مقطعه در روايات

و اگر آگاهى ديگران از آن امكان داشت، از آغاز، به صورت رمز بيان نمى‌شد.

بارى، امكان دارد كه حروف مقطعه در بر دارنده حكمت‌ها و فوايدى باشد كه بر فرازمندى جايگاه آن در آغاز سُوَر بيفزايد؛ به ويژه با در نظر گرفتن نظم هنرمندانه و تنوع شگفت‌انگيز اين حروف. شايد ديدگاه‌هايى كه زمخشرى بدان اشاره كرده و در سخن زركشى آمده و نيز احتمالى كه ذوق استاد علامه طباطبايى بدان راه يافته است، گوشه‌هايى از آن حكمت‌ها و فوايدى باشد كه در كنار اسرار بزرگ اين حروف نهاده شده است؛ خداوند به حقيقت امور داناتر است.

حروف مقطعه در روايات‌

امام ابو اسحاق ثعلبى گويد: بسيارى از پيشينيان بر اين باور بودند كه حروف مقطعه از متشابهاتى است كه خداوند دانش آن را ويژه خود ساخته است و ما به تنزيل آن ايمان داريم، اما تأويل آن را به خداوند وا مى‌نهيم. از برخى از علما نيز نقل شده است كه هر كتاب، رازى دارد و راز قرآن، فواتح‌[١] آن است.[٢]

امام على بن ابى طالب عليه السلام فرمود: «همانا هر كتاب، برگزيده‌اى دارد و برگزيده اين كتاب، حروف الفبا مى‌باشد.»

ديگران نيز حروف مقطعه را تفسير كرده‌اند؛ از جمله سعيد بن جبير گويد:

«مراد، اسامى قطعه قطعه خداست كه اگر مردم آن را به درستى كنار هم بچينند، اسم اعظم خدا را درمى‌يابند. مگر نمى‌گويى: «الر»[٣] و «حم»[٤] و «ن»[٥]؟ مجموع‌

[١] .[ حروف مقطعه آغاز سوره‌ها].

[٢] . طبرى، ج ١، ص ١٣٢. ثعلبى( ج ١، ص ١٣٦) آن را به ابوبكر نسبت داده، ولى اين انتساب سندى استوار ندارد. در جوامع تفسيرى و حديثى پيش از آن نيز چنين استنادى وجود ندارد. بارى، ابوبكر ابن انبارى( علامه نحوى و لغوى، متوفاى ٣٢٨) آن را به ربيع بن خُثَيم نسبت داده است و مى‌گويد:« اين مطلب نشان مى‌دهد كه معانى برخى از حروف قرآن بر همه جهانيان پنهان است ...» شايد امام ثعلبى، وى را ابوبكر صدّيق پنداشته و اين، عجيب است.

[٣] . حجر( ١٥) ١.

[٤] . دخان( ٤٤) ١.

[٥] . قلم( ٦٨) ١.