تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٦٧ - سوره سبإ(٣٤) آيات ٢٠ تا ٢٩
از ايشان مر بعضى را ما ذا قالَ رَبُّكُمْ چه چيز گفت پروردگار شما در باب شفاعت قالُوا الْحَقَ گويند سخن راست و درست گفت يعنى فرمود كه مؤمنان را شفاعة كنند نه كافران را وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ و اوست خداى برتر و بزرگوارتر از آنكه انبيا و ملائكه بدون اذن او شفاعة توانند كرد و در مجمع آورده كه مفسران را در ضمير قلوبهم اختلافست ابن عباس و قتاده و ابن زيد بر آنند كه راجع بمشركانست كه مذكور شدند يعنى چون اخراج فزع كنند از قلوب ايشان در آخرت يا در وقت موت يا استماع كلام ملائكه كنند و حجت بر ايشان تمام شود گويند ملائكه مر ايشان را كه خداى با شما چه گفت گويند مشركان كه حقتعالى گفت يعنى اعتراف نمايند بحقيقت آنچه بر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله فرستاده در دنيا از اصول و فروع اسلام و اين اعتراف فايده بديشان نرساند چه اينوقت الجا باشد و نزد بعضى ديگر ضمير راجع بملائكه است و بنا بر اين در معنى آن چند وجه گفتهاند يكى آنكه چون ملائكه اعمال بندگان بآسمان بروند و مر ايشان را صورت عظيم و آوازى چون آواز سلسله باشد ملائكه گمان برند كه قيامت قايم شده از فزع آن بسجده افتند و چون بدانند كه ظن ايشان خلاف واقع بوده گويند ما ذا قال ربكم خداى شما چه گفت حاملان اعمال گويند سخن راست و درست گفت كه آن اعطاى مثوبتست بر آن اعمال دوم از ابن مسعود مرويست كه چون خداى تعالى وحى كند ببعضى از ملائكه از كلام او صدايى عظيم و صوتى مهيب بشنوند مانند آواز سلسله بزرگ كه سخت بر سنگ خورد ايشان از آن هول بيفتند و بيهوش شوند چون بدانند كه وحى است گويند با يكديگر كه ما ذا قال ربكم قالوا الحق و در خبر ديگر آمده كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله فرمود چون حق سبحانه وحى كند ملائكه از آن صوت عظيم بشنوند چون آواز سلسله و بيهوش شوند چون جبرئيل را با وحى بينند دانند كه آواز وحى بوده ترس از دل ايشان ساكن شود جبرئيل را گويند ما ذا قال ربكم جبرئيل گويد الحق اهل آسمان بيكبار آواز بر آورند كه الحق الحق پس جبرئيل عليه السّلام بزمين آيد و وحى بگذارد سوم از كلبى مرويست كه زمان فترت ميان عيسى و خاتم الانبياء صلّى اللَّه عليه و آله پانصد و سى سال بود و خداى تعالى در اين مدت پيغمبرى نفرستاد و وحى از آسمان بزمين نيامد چون رسول صلّى اللَّه عليه و آله را مبعوث ساخت اهل آسمان آواز وحى بشنيدند گمان كردند كه قيامت واقع شده از ترس آن بيفتادند و بيهوش شدند چون جبرئيل عليه السّلام بايشان بگذشت سر برداشتند و او را بديدند خوف از دل ايشان زايل گشت و با يكديگر گفتند ما ذا قال ربكم پس يك ديگر را جواب ميدادند كه الحق و بنا بر اين اين تنبيهى است مر مشركان را بآنكه فرشتگان باقرب منزلة و صلابة خلقت ايشان از وحى خدا چنين ضعيف و ذليل ميگردند و باين مرتبه خايف مىشوند معبودان