و ديگر آنكه طلاق عبارتست از ابطال نكاح پس تا نكاح متحقق نشود طلاق وجود نگيرد و بدانكه نكاح بمعنى وطيست در اصل لغة و تسميه عقد بآن بجهت ملابسه آنست بوطى زيرا كه طريق موصله است بآن در كنز العرفان مذكور است كه در اين مقام چند فايده است يكى آنكه در قرآن لفظ نكاح واقع نشده مگر در معنى عقد و اين دليلست بر آنكه نكاح بمعنى عقد در شرع بر سبيل حقيقة است چه اگر بمعنى وطى مستعمل ميشد تصريح مى‌بود بآنكه در لغت بمعنى وطيست حقيقة نه در شرع زيرا كه از آداب قرآن آنست كه در حين اراده مجامعت آن بعنوان وطى و مقاربت و تغشى و اتيان و دخول مذكور شود و همه اينها كناياتند در لغت و بلفظ صريح در آن تعبير واقع نشده مگر لفظ نيك دوم آنكه مراد بقوله‌ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَ‌ تمسكوهن است كه در معنى تباشروهن است و خلوت خالى از دخول قايم مقام دخول نيست در اثبات عده و استقرار جميع مهر بخلاف ابى حنيفه سيم آنكه فما لكم عليهن من عدة تنبيه است بر آنكه عده حق زوجست زيرا كه او را جايز است رجوع در آن نه بعد از آن چنان كه گذشت و زوجه اگر چه او را حق نفقه و اسكان هست لكن حق زوج اقويست زيرا كه منع از تزويج زوجه بغير زوج بجهت زوجست نه بجهت زوجه چهارم آنكه قوله تعتدونها بمعنى يستوفون عددها است ماخوذ از عددت الدراهم چنان كه گذشت پنجم امر بتمتيع يا بر سبيل ندبست زيرا كه غير مفوضه را نزد اكثر متعه نيست و يا مراد بآن نصف مهر است اگر مفروض المهر است و يا امر مقيد است بعدم فرض ششم آنكه باجماع مراد السراج اينجا طلاق نيست بلكه مراد اينجا اخراجست از منزل بجهت عدم وجوب عده بر او پس اسكان واجب نباشد هفتم جميل بمعنى غير اضرار است و غير اخلال بحق هشتم آيه صريحست در عدم وجوب عده بر غير مدخول بها انتها كلامه و در كشاف آورده كه تخصيص مؤمنات بذكر با آنكه حكمى كه آيه ناطقست بآن شامل مؤمنات و كتابيات هر دو است بجهة تنبيه است بر آنكه اصل امر مؤمن و اولى باو آنكه حفظ نطفه خود كند و نكاح نكند مگر مؤمنه عفيفه را و متنزه شود از مزاوجه فواسق چه جاى كوافر و استنكاف نمايد از آنكه با وعده خدا و رسول در تحت لحاف واحد درآيد پس آيتى كه در سوره مايده است تعليم آن چيزيست كه جايز است و غير محرم از نكاح محصنات از اهل كتاب و اينجا تعليم آن چيزيست كه اوليست بمؤمن از نكاح مؤمنات و فايده ايراد لفظ ثم نفى توهمست از كسى كه گمان برد بآنكه فرقست حكم ميان مطلقه كه قريبة العهد باشد بنكاح و ميان مطلقه كه بعيدة العهد باشد و تراخى مدت شده باشد باو در حباله زوج و بعد از آن مطلقه شده باشد

بعد از آن‌