تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٦٧ - سوره الصافات(٣٧) آيات ٤٠ تا ٤٩
نكال بقدر اعمال مگر عِبادَ اللَّهِ بندگان خداى الْمُخْلَصِينَ كه پاك كرده شدهاند از لوث شرك و در اوامر و نواهى مطيع و منقاد پروردگار خود بودهاند كه جزاى اعمال شايسته ايشان مضاعف خواهد بود و ميتواند بود كه استثنا از اصل جزاى اعمال باشد بدون اعتبار مماثلت يعنى مشركان جزا داده مىشوند بعذاب و عقوبت و بندگان خالص بثواب و روضه جنت به اين تفصيل كه أُولئِكَ آن گروه مخلص لَهُمْ مر ايشان راست در بهشت رِزْقٌ مَعْلُومٌ روزى دانسته شده يعنى معلوم الوقت كقوله تعالى وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيًّا يا موصوف و معين بخصايصى كه در آن آفريده شده باشد از دوام و بقا و طعم خوش و طيب رايحه و حسن منظر و تمحض لذت و لهذا آن را تفسير نموده به اينكه فَواكِهُ يعنى آن روزى ميوههاى متنوعه است كه مقصود از خوردن آن تلذذ نفس است نه تغذى و حفظ صحت و بدل ما يتحلل چه ابدان ايشان بجهت آنكه محفوظاند از تغير و تحلل و مجبولند بر وجه ابديت بدون تطرق تبدل مستغنىاند از آنكه حفظ آنها نمايند باغذيه و اقوات در مرور اوقات پس آنچه بهشتيان اكل آن كنند از انواع ميوهها خواهد بود كه خوردن او محض تلذذ است نه تقوت وَ هُمْ مُكْرَمُونَ و ايشان بزرگواران و نواختگانند و بحليه تعظيم و تبجيل آراستگان فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ در بهشتها به انواع ناز و نعمت و با وجود اينهمه نعم عَلى سُرُرٍ بر بالاى تختهايى آراسته باشند مُتَقابِلِينَ در حالتى كه روى در روى يكديگر داشته باشند و بديدار هم متمتع و برخوردار يُطافُ عَلَيْهِمْ گردانيده ميشود بر ايشان يعنى ساقيان بهشت از ملائكه و غلمان و حور عين بر سر ايشان گردانند بِكَأْسٍ جامى پر مِنْ مَعِينٍ از خمرى كه بر روى بهشت زمين گذرد يا از چشمه بيرون آيد و بدانكه كاس ظرفيست از آبگينه كه پر از خمر باشد و گاه هست خمر را نيز كاس ميگويند كقول الشاعر و كاس شربت على لذّة و اخفش گفته كه هر جا در قرآن كاس واقع شده بمعنى خمر است و وصف آن بمعنى كه آن آبيست كه از چشمه ظاهر شود و بر روى زمين جارى گردد بجهة آنست كه خمر بهشت بطريق آب چشمه در بهشت جارى خواهد بود كقوله تعالى و انهار من خمر و اين خمر مانند خمر دنيا نيست در لون و طعم و خاصيت كه آن صفرت است و مرارت و غثيان و تهوع و صداع و ازاله عقل بلكه آن بَيْضاءَ خمرى سفيد است بحيثيتى كه سفيدى آن از شير بيشتر است و در كمال صفا و لطافت و نورانيت است لَذَّةٍ لذيذ و خوش مزه لِلشَّارِبِينَ مر آشامندگان را لا فِيها نيست در آن شراب