او وا در آتش انداختند بر طريقى كه در سوره سابقه مذكور شد فَأَنْجاهُ اللَّهُ‌ پس برهانيد خداى تعالى مر او را مِنَ النَّارِ از ضرر آتش و آن را بر او سر دو سلامت گردانيد اسناد قول بحرق و قتل بهمه ايشان با آنكه بعضى از ايشان قايل آن بودند بجهت آنست كه چون آنهايى كه قايل آن نبودند بآن راضى بودند فكان كه همه قايل آن بودند إِنَّ فِي ذلِكَ‌ بدرستى كه در اين رهانيدن‌ لَآياتٍ‌ نشانهاى قدرتست از حفظ ابراهيم و ترك احراق و خمود آتش در زمان يسير و رستن گل و ريحان از آن‌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ‌ براى گروهى كه ميگروند چه ايشانند كه بتفحص از آن و تامل در آن منتفع ميشوند وَ قالَ‌ و گفت ابراهيم بعد از نجات از آتش بقوم خود كه‌ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ‌ جز اين نيست كه فرا گرفتيد مِنْ دُونِ اللَّهِ‌ بجز از خداى‌ أَوْثاناً بتان را خدايان‌ مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ‌ براى دوستى ميان شما فِي الْحَياةِ الدُّنْيا در زندگانى دنيا يعنى تا شما بت پرستان بيكديگر پيونديد و بر عبادت ايشان اجتماع و اتفاق نمائيد و با هم الفت گيريد بسبب اين هم چنان كه مردمان بر مذهبى متفق ميشوند و آنسبب مودت و مصادقت ايشان ميشود بيكديگر و نصب مودت بر عليت است و مفعول دوم اتخذتم محذوفست اى اوثانا الها و مى‌تواند بود كه مودت مفعول ثانى آن باشد بتقدير مضاف اى (اتخذتم اوثانا سبب مودة بينكم) و يا بتاويل بمودودة يعنى فرا گرفتيد بتان را دوست داده شده در ميان خود كقوله‌ وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ‌ و تا در دنيا هستيد ايندوستى شما بيكديگر باقيست بسبب عبادت اصنام و يا دوستى شما با بتان هست تا حين وفات‌ ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ پس روز قيامت‌ يَكْفُرُ كافر شود و بيزارى كند و منكر شود بَعْضُكُمْ‌ بعضى از شما بِبَعْضٍ‌ مر بعضى را كه تابعانند وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ‌ و لعنت كند برخى از شما يعنى پيروان و اراذل‌ بَعْضاً مر برخى را كه پيش روان و اشرافند و يا تناكر و تلاعن ميان شما و اوثان واقع شود كقوله تعالى‌ وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا و اين معنى بنا بر تغليب مخاطبين است‌ وَ مَأْواكُمُ النَّارُ و بازگشت همه شما دوزخ است‌ وَ ما لَكُمْ‌ و نيست مر شما را در آن روز مِنْ ناصِرِينَ‌ ياران و مدد كاران كه بسبب ايشان از آتش دوزخ خلاصى يابيد از قتاده مرويست كه هو خلة و دوستى كه در دنيا است روز قيامت مبدل به عداوت شود مگر خلة متقيان‌