تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤١٩ - سوره فاطر(٣٥) آيات ٣٠ تا ٣٩
و در دوزخ آرام گيريد بسبب نافرمانى كه از شما صادر شده و معاصى كه در دنيا از شما واقع گرديده فَما لِلظَّالِمِينَ پس نيست مر ستمكاران و بيخردان را يعنى مشركان و بت پرستان و كفار مكه كه از روى جهل تكذيب پيغمبر آخر الزمان صلّى اللَّه عليه و آله مينمودند و از روى عناد و جحود و استكبار در غواية و ضلالة افتاده بودند مِنْ نَصِيرٍ هيچ يارى و ياورى كه عذاب جهنم از ايشان باز دارد و نه فريادرسى كه بفرياد ايشان رسد إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه ايزد سبحانه و تعالى جل جلاله عالِمُ غَيْبِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ داناى هر پوشيده و عالم بجميع افعال بندگان و اسرار خفيات آسمان و زمين و آنچه در اين هر دو از مخلوقات صادر ميشود پس احوال كفار و مشركان و فرمان نابرندگان و عصيان كنندگان چگونه بر او پوشيده و مخفى خواهد بود و چگونه افعال زشت و عمل تباه ايشان بر او ظاهر نخواهد بود إِنَّهُ عَلِيمٌ بدرستى كه حضرت ايزد سبحانه و تعالى دانا است بِذاتِ الصُّدُورِ بآن چيزى كه در سينههاست از اسرار و مضمرات و آنچه در خاطر هر كس خطور كند اين تعليل علم اوست بجميع مغيبات زيرا كه هر گاه حضرت حق جل و علا عالم و دانا باشد بمضمرات صدور الى يوم النشور كه اخفى از همه مغيبات است پس بغير آن اعلم خواهد بود و دانا بجميع اشيا خواهد بود و در كشاف آورده كه (ذات الصدور مضمر اتها و الذات تانيث ذو و معناه ما يصبح الصدور من المضمرات و ذو) موضوعست بمعنى صحبت كقوله (لتغنى عنى ذا آنائك اجمعا اى ما فى آنائك من الشراب لان الشراب يصحب الاناء) بعد از آن بيان تذكير نعمت خود ميكند بر كافران و بجهت كفر و كفران تهديد ايشان ميكند بقوله هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ اوست آن كس كه گردانيد شما را اى معاشر كفار و اى گروه اشرار كه بدون عصيان چيز ديگر از شما صدور نمييابد خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ خليفهاى در روى زمين يعنى شما را بجاى پيشينيان چيز ديگر از شما صدور نمىيابد خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ خليفهاى در روى زمين يعنى شما را بجاى پيشينيان متمكن ساخت و در مقام و ماواى ايشان آرام داد و مقاليد تصرف در زمين بقبضه اقتدار شما باز داد و سرانجام مهام آن در كف كفايت شما نهاد و شما متصرف آن گشتيد و شما را بر آنچه در او است از قليل و كثير مسلط گردانيد و منافع و مداخل آن را بر شما مباح گردانيد تا بتوحيد و طاعت و رضاى او و فرمانبردارى او و شكر گذارى او مشغول شويد و سر از طاعت و بندگى او جل سبحانه نپيچيد و اين نعمتى است بغايت بزرگ و موهبتيست بس عظيم كه بقدرت كامله خود بشما ارزانى داشته و قتاده گفته كه شما را گردانيد امتى بعد از امتى و قرنى بعد از قرنى و قول اول اصح و اوضح است و بطريقه عقل درست و استوار است و دال بر اولويت معنى