تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٧١ - سوره الروم(٣٠) آيات ٢٠ تا ٢٩
در تخليق البته در بعضى از چيزها مخالفند و اين نيست مگر بجهت تراكيب بديعه و لطايف عجيبه داله بر كمال قدرت و حكمت او و اگر اين نوع اختلاف نمىبود و آدميان متوافق و متشاكل يكديگر ميبودند هر آينه موجب تجاهل و التباس مىشده بجهت آن مصالح كثيره متعطل مىگشت إِنَّ فِي ذلِكَ بدرستى كه مخالفت در السنه و الوان آدميان با آنكه از يك پدر و مادر زاده باشند لَآياتٍ هرآينه نشانهاى قدرت ما است لِلْعالِمِينَ هر همه عالميان را يعنى بر هيچ عاقلى از ملك و جن و انس پوشيده نيست و همه مىدانند كه در اين اختلاف حكمت كليه مندرجست چه اگر بر اينوجه نبودى امتياز بين الاشخاص مشكل بودى و بسيارى از مهمات معطل ماندى و حفص بكسر لام خواند يعنى آيات مر اهل علم را است كه در آن نظر مىكنند و بغوران مىرسند و مؤيد اينست قوله وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ وَ مِنْ آياتِهِ و از علامات قدرت كامله او مَنامُكُمْ خواب كردن شما است بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ در شب و روز جهت استراحت قواى نفسانيه و قواى حيوانيه و طبيعيه وَ ابْتِغاؤُكُمْ و جستن شما روزى مِنْ فَضْلِهِ از بخشش او يعنى طلب معاش بروز و شب و اكثر مفسران گفتهاند كه مراد منامست بليل و ابتغاء بروز يعنى اول مخصوص است بشب و ثانى بروز پس در آيه تقديم و تاخيرى باشد بحسب معنى و لهذا صاحب كشاف گفته كه هذا من باب الف و ترتيبة و من آياته منامكم و ابتغاؤكم من فضله بالليل و النهار پس حقتعالى ضم فرموده ميان زمانين و فعلين بعاطفين بجهت اشعار بآنكه هر يك از زمانين اگر چه مختص باحد فعلين است اما صلاحية ديگرى نيز دارد نزد حاجت و اين معنى اظهر از تفسير اولست بجهت تكرار ان در قدرت و لهذا معظم مفسران بر اينوجه تفسير فرموده اند إِنَّ فِي ذلِكَ بدرستى كه در خواب شب و معيشت روز لَآياتٍ دلالتها است و عبرتها لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ براى گروهى كه بشنوند بگوش هوش و سماع تفهم و استبصار چه حكمت در او ظاهر و آشكار است وَ مِنْ آياتِهِ و از نشانهاى حكمت او است كه يُرِيكُمُ الْبَرْقَ مىنمايد بشما برقرار خَوْفاً جهت خوف مسافران از رسيدن صاعقه بايشان وَ طَمَعاً و بجهت طمع مقيمان پرسيدن باران و يا جهت رسيدن مطلق آدميان برسيدن صواعق بايشان بجهت خوف نيامدن باران و اميد باريدن آن بدانكه ان مقدر است در يريكم كقوله الا يا أي هذا الزاجرى احضر الوغا و ان اشهد اللذات هل انت مخلد و يا فعل در آن نازل منزله مصدر است كقولهم تسمع بالمعيدى خير من ان تراه