تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٦٥ - سوره الصافات(٣٧) آيات ٣٠ تا ٣٩
مغويان گويند كه چرا اغوا و اضلال ما مينموديد ايشان گويند چرا شما قبول قول ما ميكرديد قالُوا گويند غاويان مر مغويان خود را إِنَّكُمْ بدرستى كه شما كُنْتُمْ بوديد كه تَأْتُونَنا مىآمديد بما عَنِ الْيَمِينِ از جهت ميمنه و خيرخواهى و چون يمين نسبت بشمال اشرف عضوين است و امتن آن و عرب بجهت تيمن بآن مصافحه و مماسحه و مناوله ميكنند و جانب شمال را متشأم ميدانند و در شرع نيز همين طريقه را منظور ميدارند چنان كه ميگويند كه كاتب حسنات بر جانب يمين است و كاتب سيئات بر جهت شمال و روز قيامة نامه اعمال صالحه را بدست راست خواهند داد و نامه اعمال سيئه را بر دست چپ از اين جهت آن مستعار شده است از براى جهت خير يعنى شما ما را از روى نصيحت و دولت خواهى بدين خود ميخوانديد و ميتواند بود كه آن مستعار باشد از براى قوت و قهر يعنى شما ما را از روى قهر و قسر از دين حق باز داشتيد و بدين باطل دعوت كرديد يا آن كه بمعنى قسم باشد يعنى شما قسم ياد كرديد كه دين حق اينست كه ما شما را بدان ميخوانيم قالُوا گويند رؤساى كفار با شياطين كه مغوى ايشان بودند در جواب ايشان كه نه چنين است كه شما مىگوييد بَلْ لَمْ تَكُونُوا بلكه نبوديد شما مُؤْمِنِينَ گرويدگان يعنى بر راه راست نبوديد تا ما شما را گمراه كرده باشيم چه در نفس الامر شما گمراه بوديد و هر چند پيغمبران شما را بدين حق ميخواندند شما باختيار خود اختيار آن نميكرديد و بر ضلالت خود مستمر بوديد
وَ ما كانَ لَنا و نبود ما را عَلَيْكُمْ بر شما مِنْ سُلْطانٍ هيچ قوتى و قدرتى كه باكراه و اجبار شما را بضلالت دعوت نمائيم بَلْ كُنْتُمْ بلكه بوديد شما قَوْماً طاغِينَ گروهى از حد در گذشتگان در طريق ظلم و عصيان يعنى باختيار خود بر طغيان ثابت قدم بوديد پس امروز ملامت و عتاب مخصوص بما نباشد بلكه لازم ما و شما باشد فَحَقَّ عَلَيْنا پس واجب و لازم شد بر همه ما قَوْلُ رَبِّنا سخن پروردگار ما كه آن كلمه وعيد است و عذاب إِنَّا لَذائِقُونَ بدرستى كه ما همه در اينروز چشاندگان عذابيم و عقاب هم چنان كه مطعوم را ادراك بذائقه كنند بعد از آن اعتراف كنند باغواى خود و گويند فَأَغْوَيْناكُمْ پس ما شما را گمراه ساختيم يعنى ما دعوت كرديم بگمراهى و از راه حق باز داشتيم إِنَّا كُنَّا بدرستى كه ما بوديم غاوِينَ گمراهان و از طريق بيرون رفتگان يعنى چون كه ما گمراه بوديم كه شما نيز در ضلالت و غوايت مثل ما باشيد و بعضى گفتهاند