انزل التورية على وجه الارض غير اهل قرية الذين مسخوا قردة الم تر ان اللَّه تعالى قال‌ وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولى‌

يعنى حقتعالى هلاك نگردانيد هيچ قومى و قرنى و امتى و اهل دهى بعذاب آسمانى از آن زمانى كه انزال تورية فرمود بر روى زمين غير اهل دهى كه مسخ شدند يعنى تبديل صورت ايشان شد ببوزينگان نمى‌بينى كه حقتعالى ميفرمايد كه و لقد اتينا موسى الكتاب الايه بعد از آن بر سبيل تنبيه و تعجب ميفرمايد كه‌ وَ ما كُنْتَ‌ و نبودى تو اى محمد (ص) بِجانِبِ الْغَرْبِيِ‌ بطرف وادى غربى يا ناحيه طور كه در جهة غربيست و ميقات موسى يعنى تو بر كوه طور حاضر نبودى‌ إِذْ قَضَيْنا چون گذارديم‌ إِلى‌ مُوسَى الْأَمْرَ بسوى موسى وحى را يعنى وقتى كه وحى كرديم باو امرى را كه اراده نموديم كه باو اعلام كنيم از رسالت و اوامر و نواهى و عهود و گويند مراد بامر وصف پيغمبر ماست و تعريف او موسى را وَ ما كُنْتَ‌ و نبودى تو مِنَ الشَّاهِدِينَ‌ از گواهان بر امر ارسال او بسوى فرعونيان و غير آن از اوامر و نواهى و يا وصف و تعريف تو باو و يا گواه نبودى بر كسانى كه در آنجا وحى بايشان آمد و آن هفتاد كس بودند كه موسى اختيار ايشان كرده بود براى ميقات مراد دلالتست بر آنكه اخبار حضرت رسالت (ص) از اين قصه از قبيل اخبار است از مغيباتى كه شناخته نميشود مگر بوحى و لهذا استدلال نموده از آن بقوله‌ وَ لكِنَّا و لكن ما وحى كرديم آن قصه را بر تو براى آنكه ما أَنْشَأْنا بيافريديم پس از موسى‌ قُرُوناً قرنهاى مختلف گروهى بعد از گروهى‌ فَتَطاوَلَ‌ پس دراز شد عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ مر ايشان را زندگانيها يعنى مدت‌هاى مديد بر اهل قرن‌ها گذشت و خبرها از صوب صواب منحرف شد و علوم شرايع روى باند راس نهاد پس ما ترا براى تجديد اين اخبار فرستاديم و همه عقلا دانند كه اخبار از مثل اين اخبار جز بوحى آفريدگار نتواند بود و در كلام شيئى مقدر است و تقدير اينست كه و لكنا اوحينا اليك لانا انشانا قرونا پس حذف مسبب شده و اقامه سبب آن شده در مقام آن و نزد بعضى معنى آيه آنست كه ما خلق بسيار آفريديم و نعت و صفت ترا اعلام ايشان كرديم و در اينباب عهد از ايشان فرا گرفتيم و امر نموديم كه قرن اول بثانى رساند تا هنگام ظهور وجود تو و ايشان آن عهد را فراموش كردند بجهت امتداد زمان پس ما ترا فرستاديم تا اين معنى اخبار ايشان نمايى‌ وَ ما كُنْتَ ثاوِياً و نبودى تو مقيم‌ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ‌ در ميان اهل مدين يعنى نزد شعيب و مؤمنان آن وقت كه پيوسته بجهة تعلم‌ تَتْلُوا عَلَيْهِمْ‌