آن نخواهيم داشت و ابراهيم در جواب گفته كه و اليه تقلبون و هم چنين باو گفته باشند كه چون بحكم خدا راجع شويم فرار نمائيم از عذاب او و ابراهيم گفته كه‌ وَ ما أَنْتُمْ‌ و نيستيد شما اى منكران بعث‌ بِمُعْجِزِينَ‌ عاجز كنندگان مر پروردگار خود را از تعذيب كردن او شما را فِي الْأَرْضِ‌ در زمين يعنى اگر خواهيد كه از حكم الهى و عقاب پادشاهى بگريزيد و در زمين متوارى شويد نتوانيد وَ لا فِي السَّماءِ و نه در آسمان يعنى اگر بحسب فرض در آسمان باشيد هم عاجز كنندگان او نيستيد مراد آنست كه از حكم و قضاى خدا نتوانيد گريخت خواه آنكه در زمين فسيح باشيد يا در آسمان كه افسح و ابسط از آنست كقوله‌ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا الايه و گفته‌اند كه و لا فى السماء عطف بر انتم و من مقدر اى و لا من فى السماء معجزين كقول حسان امن يهجوا رسول اللَّه منكم و يمدحه و ينصره سواء اى و من يمدحه و حذف آن بجهة دلالت كلام است بر آن يعنى نه هر كه در آسمانست قادر بود بر عاجز كردن خدا و محتملست كه معنى اين باشد كه شما عاجز كنندگان خدا نيستيد از عذاب بهبوط شما در مهاوى و اعماق ارض و نه بعلو شما در بروج و قلاع بر افراشته سماء كقوله‌ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَ ما لَكُمْ‌ و نيست شما را مِنْ دُونِ اللَّهِ‌ بجز از خداى‌ مِنْ وَلِيٍ‌ هيچ دوستى كه نگاه دارد شما را از بلائى كه از زمين حادث شود يا از آسمان باز گردد وَ لا نَصِيرٍ و نه يارى كه دفع آن كند از شما پس مفتر مشويد بآنكه اصنام شفاعت شما كنند و گويند كه ولى كسى است كه متولى معونة شود بنفسه و نصير آنكه متولى نصرت شود اعم از آنكه بنفسه باشد يا غير خود را بآن امر كند و بعد از آن بقوم گفته كه حقتعالى مى‌فرمايد وَ الَّذِينَ كَفَرُوا و آنان كه نگرويدند بِآياتِ اللَّهِ‌ بآيتهاى خدا يعنى بدلايل وحدانيت و يا بكتابها و معجزات وى‌ وَ لِقائِهِ‌ و برسيدن باو يعنى بسراى آخرت و بعث‌ أُولئِكَ‌ آن گروه‌ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي‌ نااميد خواهند بود از بخشايش من در روز قيامت كقوله‌ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ‌ و عدول از مضارع بماضى بجهت تحقق وقوع آنست و مبالغه در آن و ميتواند بود كه اينوصف حال ايشان باشد در دنيا يعنى ايشان اميد برحمت خدا ندارند چه مؤمن آنست كه هميشه راجى و خاشى باشد و حال كافران كه هرگز رجا و خوف را در خواطر خود نگذارند وَ أُولئِكَ‌ و آن گروه‌ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ‌