خطاب برسول كرده مى‌فرمايد كه‌ يا أَيُّهَا النَّبِيُ‌ اى پيغمبر برگزيده‌ إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ‌ بدرستى كه ما حلال كرده‌ايم براى تو أَزْواجَكَ‌ زنان ترا اللَّاتِي آتَيْتَ‌ آنها كه داده‌ أُجُورَهُنَ‌ مهر هاى ايشان را تسميه مهر به اجر بجهت آنست كه اجرتست بر بضع و تقييد احلال باعطاى مهر جهت ايثار طريق افضلست نه براى توقف حل بر آن هم چنان كه تقييد احلال مملوكه بمسبيه بقوله‌ وَ ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ‌ و حلال ساختيم بر تو آن چيزى را كه مالك شده است دست تو يعنى مملوكات ترا مِمَّا أَفاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ‌ از آنچه باز گردانيده است خداى تعالى بر تو از غنايم مشركان چون صفيه كه از غنايم خيبر است و ريحانه كه از غنايم بنى قريظه است و امثال ايشان از ماريه و جويريه و افضليت مملوكات مسببه بر مملوكات مشترات بجهة عدم تحقيق بدو امر اينهاست و عدم تيقن مشترى سبب تملك بايع بآن بخلاف مسبيه كه سبب ملكية آن متيقن است پس احل و اطيب باشد و همچنين چون نكاح مهاجرات افضلست از غير از اينجهت تقييد قرائب بآن نموده فرمود كه‌ وَ بَناتِ عَمِّكَ‌ و حلال گردانيده‌ايم ترا دختران عم تو وَ بَناتِ عَمَّاتِكَ‌ و دختران عمه‌هاى تو از اولاد عبد المطلب كه از قريشند وَ بَناتِ خالِكَ‌ و دختران خال تو وَ بَناتِ خالاتِكَ اللَّاتِي‌ و دختران خالهاى تو از اولاد عبد مناف ابن زهره‌ هاجَرْنَ مَعَكَ‌ از زنان كه هجرت كرده‌اند با تو و محتملست كه قيد احلال مذكورات بهجرت در حق آن حضرت باشد خاصة و از جمله خصايص او و قول ام هانى (رض) كه مرا رسول خدا (ص) خطبه فرمود و من اجابت كردم و عقد نابسته اين آيه آمد رسول (ص) فرمود كه تو بر من حرامى زيرا كه با من هجرت نكردى شاهد اينقولست و در مجمع گفته كه نزول اين آيه قبل از تحليل غير مهاجرات بود و بعد از آن شرط هجرت در تحليل منسوخ شد و قوله‌ وَ امْرَأَةً مُؤْمِنَةً منصوبست به شريطه تفسير يعنى زن مؤمنه‌ إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَها لِلنَّبِيِ‌ اگر بخشد نفس خود مر پيغمبر را إِنْ أَرادَ النَّبِيُ‌ اگر خواهد پيغمبر أَنْ يَسْتَنْكِحَها آنكه طلب نكاح كند او را يا عطفست بر ما سبق يعنى حلال گردانيديم زنى را كه نفس خود را ببخشد و بنا بر اين تقييد ان بان استقباليه دافع آن نمى‌شود زيرا كه مراد باحلال اعلامست بحل و تقدير اينكه اعلمناك حل امرأة مؤمنة تهب نفسها لك و لا تطالب مهرا ان انفق يعنى اعلام تو كرديم حلال شدن زن گرونده بخدا و رسول كه به بخشد نفس خود را بتو و طلب مهر نكند اگر اتفاق افتد و لهذا امرأة بطريق نكره واقع شده خلاصه كلام‌