اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧ - كلام مرحوم آخوند

قاعدتاً ايشان مى‌خواهد بفرمايد: «در اينجا هم اشتباه مفهوم به مصداق پيش آمده است» ولى چرا اين مطلب را ذكر نكرد؟ بله اگر موارد زيادى را از قلم حذف مى‌كرد مى‌گفتيم: «موارد ذكر شده، به‌عنوان نمونه بوده است» ولى ايشان همه موارد را به جز مورد «فعل» مطرح كرد. البته اين اشكال، خيلى مهم نيست. اشكال چهارم: كه اشكالى مهم و اساسى است اين است كه: اوّلًا: ايشان فرمود: «در «جاء زيد لأمر كذا» كلمه «أمر» در معناى «غرض» استعمال نشده است». ما مى‌گوييم: «اگر ما كلمه «أمر» را برداشته و به‌جاى آن كلمه «غرض»- يعنى مفهوم غرض- را بگذاريم و بگوييم: «أمر، در مفهوم غرض، استعمال شده است» چه اشكالى پيش مى‌آيد؟» ما هيچ بطلانى در عبارت «جاء زيد لغرض كذا» نمى‌بينيم. در تعبيرات روزمرّه خودمان هم گاهى مى‌گوييم: لغاية كذا، لهدف كذا. حال شما بگوييد: لام آن‌هم افاده غرض مى‌كند. ما مى‌گوييم: هيچ منافاتى وجود ندارد. ثانياً: ايشان فرمود: مدخول لام، چيزى است كه مصداق غرض است. ما از مرحوم آخوند مى‌خواهيم كه اين عبارت را توضيح دهد. مثلًا اگر زيد براى ملاقات عَمرو آمده باشد و غرض او از آمدن، ملاقات عَمرو باشد، طبق فرموده مرحوم آخوند، ملاقات، مصداق غرض است. اينجا از مرحوم آخوند سؤال مى‌كنيم: شما كه مى‌گوييد: امر، در مصداق غرض استعمال شده، آيا در مصداق غرض، بما أنّه مصداق للغرض، استعمال شده يا در مصداق غرض، بما أنّه مصداق للشي‌ء، استعمال شده است؟ اگر بگوييد: «كلمه أمر در ملاقات استعمال شده به‌عنوان اينكه ملاقات مصداق غرض است». مى‌گوييم: چگونه چنين چيزى ممكن است كه كلمه «أمر» بتواند در ملاقات- به‌عنوان اينكه ملاقات، مصداق غرض است- استعمال شود ولى در خود غرض نتواند استعمال شود؟ اگر در مصداق غرض- بما أنّه مصداق للغرض- بتواند استعمال شود، بايد به طريق اولى بتواند در خود غرض استعمال شود. و اگر بگوييد: «كلمه «أمر» در مصداق غرض- يعنى ملاقات- استعمال شده ولى‌