اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٠٥ - دليل دوم (آيات)

حال همين مسئله را در ما نحن فيه پياده مى‌كنيم و مى‌گوييم: اگر كلمه (سارعوا) تكرار شده بود، ما مى‌گفتيم: چه مانعى دارد كه امر در (سارعوا) ى اوّل به نحو مولوى بوده و دلالت بر وجوب مسارعت و وجوب فوريت بنمايد و در (سارعوا) ى دوم از باب اينكه ما تكليف مستقلى به‌عنوان «وجوب المسارعة إلى الجنة» نداريم- به‌عنوان امرى ارشادى بوده تا تابع مرشد إليه خود باشد؟ نماز ظهرْ واجب و نماز شبْ مستحب است و هر دو هم در ارتباط با جنّت مطرح مى‌باشند و كلمه (سارعوا) نسبت به هر دو صحيح است، زيرا امر ارشادى تابع مرشد إليه خود مى‌باشد. اما وقتى در آيه شريفه يك (سارعوا) داريم، آيا مى‌توانيم در استعمال واحد، نسبت به جمله اوّل، به‌عنوان مولويت و نسبت به جمله دوم به‌عنوان ارشاديت با آن برخورد كنيم؟ پيداست كه در استعمال واحد نمى‌توان چنين كارى كرد [١] و با توجه به اينكه بدون ترديد، نسبت به جمله دوم، مسأله ارشاديت مطرح است، ما ناچاريم نسبت به جمله اوّل نيز مسأله ارشاديت را مطرح نماييم. در اين صورت از كجاى آيه، مسأله وجوب مسارعت را مى‌توانيم استفاده كنيم؟ اين اشكال، فقط در آيه (وَ سارِعوا إلى مَغفرة مِن ربّكم) جريان دارد و نسبت به آيه (فاستبقوا الخيرات) جارى نمى‌شود، زيرا آن دنباله‌اى كه در آيه اوّل مطرح بود، در آيه دوم ذكر نشده است. اشكال دوم: اين اشكال، هم در آيه (و سارِعوا إلى مَغفِرة مِن رَبّكم) مطرح است و هم در آيه (فاستبقوا الخيرات). در آيه (و سارِعوا إلى مَغفِرة مِن رَبّكم) گفته شده است:

[١]- و در آيه شريفه (أطيعوا اللَّه و رسوله ...) الأنفال: ٤٦ و امثال آن- كه (أطيعوا) در آنها تكرار نشده است- (أطيعوا) نسبت به (اللَّه) ارشادى و نسبت به (رسوله) مولوى است. اين مطلب را حضرت استاد «دام ظلّه» در گفت‌وگوى حضورى كه با ايشان داشتيم مطرح فرمودند.