اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٤٤ - جواب اوّل

است قرائت و اذكار و ... را بشنود ولى قصد عنوان صلاة را نمى‌تواند بفهمد، او خيال مى‌كند اين شخص قصد عنوان صلاة كرده است. به‌عبارت ديگر: اگر كسى قصد عنوان صلاة كرد، از اضدادى كه در روايات به‌عنوان سبب بطلان نماز مطرح است، به دور خواهد بود، در نتيجه قصد تقرب براى او حاصل است بنابراين نبودن ريا و عجب و ساير دواعى غير الهى، ملازم با قصد تقرب است. ما مى‌خواهيم ادعاى ملازمه كنيم بين قصد عنوان صلاة و بين قصد تقرّب، و همان‌طورى كه مرحوم حائرى قصد عنوان صلاة را محقِّق عباديت مى‌داند، ما هم از راه ملازمه بين قصد عنوان صلاة و قصد قربت، به‌عنوان عباديّت تحقّق بخشيده مى‌گوييم: اگر قصد عنوان صلاة بشود، قصد تقرب هم حاصل شده است. سؤال: اگر قصد عنوان صلاة، ملازم با قصد تقرّب است، پس چرا فقهاء اين دو را به‌صورت دو شرط و دو قيد در عبادت مطرح كرده و هر دو را لازم دانسته‌اند تا ظاهر در عدم ملازمه باشد؟ جواب: اگرچه عنوان كردن دو چيز در عباديتِ عبادت، ظهور در عدم ملازمه دارد، ولى ما وقتى خارج را ملاحظه كنيم مى‌بينيم ملازمه تحقق دارد و الّا قصد عنوان صلاة چه ضرورتى دارد؟ اگر مى‌خواهد مقدس‌نمايى كند و عمل ريائى انجام دهد، همان صورت صلاة كافى است و در باب ريا، نيازى به قصد عنوان صلاة نيست. اشكال دوم بر كلام مرحوم حائرى: اگرچه ما در مقابل مرحوم بروجردى، از كلام محقق حائرى رحمه الله دفاع كرديم ولى درعين‌حال كلام محقق حائرى رحمه الله داراى اشكال است و نمى‌تواند به‌عنوان جواب از كلام مرحوم آخوند باشد، زيرا كلام محقق حائرى رحمه الله براساس مبنايى است كه خارج از فرض مرحوم آخوند است. بيان مطلب: مطلبى كه مرحوم آخوند در ارتباط با استحاله اخذ قصد قربت در