اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٩٥ - كلام مرحوم آخوند

سؤال: در بعضى از روايات، آمده است كه «التفويضي يهود هذه الامّة» [١]، علّت آن چيست؟ جواب: قرآن كريم، نكته‌اى را در ارتباط با يهود بيان نموده كه قول به تفويض هم تقريباً به همان برگشت مى‌كند. خداوند متعال فرموده است: (و قالت اليهود يد اللّه مغلولة) [٢]، يعنى دست خدا بسته است و قدرتى براى او نيست. و تفويضى هم مشابه اين معنا را قائل است، زيرا او مى‌گويد: خداوند متعال، عالَم را احداث كرد ولى در بقاء جهان، نيازى به خداوند نداريم و گويا او بى‌كار است و قدرتى در بقاء عالم ندارد. البته خداوند متعال در ادامه آيه فرموده است: (غلّت أيديهم و لُعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء ...) [٣]. سؤال: در بعضى از روايات آمده است: «الجبري مجوس هذه الامّة»، [٤] علّت آن چيست؟ جواب: مجوسى‌ها معتقدند كه به طور كلّى دو چيز در عالم، مؤثر است: يزدان و أهريمن. يعنى تمام اعمال خير را مستقيماً مربوط به خداوند دانسته و همه اعمال شرّ را مستند به أهريمن مى‌دانند. و جبريّه كه انسانها را در اعمالشان مختار نمى‌دانند، گويا قائل به يك چنين مطلبى هستند.

آيا سعادت و شقاوت از ذاتيات انسان است؟

[كلام‌] مرحوم آخوند

در اينجا و در جلد دوم كفايه- به مناسبتى كه بحث طلب و اراده را مطرح كرده است- مطلب ديگرى را هم بيان كرده كه اصلًا با موازين، منطبق نيست. خلاصه كلام مرحوم آخوند اين است كه وقتى معصيتى از انسان سر مى‌زند، ابتدا

[١]- چنين روايتى در كتب روايى نيافتيم.

[٢]- المائدة: ٦٤

[٣]- المائدة: ٦٤

[٤]- چنين روايتى در كتب روايى نيافتيم.