إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١١٣ - فرق ديگر بين قطع طريقى و قطع موضوعى

قطع طريقى، قطعى است كه موضوع براى احكام عقليّه (منجّزيّت و معذّريّت و غيره) است لذا از قطع طريقى به قطع موضوعى عقلى هم مى‌توان تعبير نمود.

فرق ديگر بين قطع طريقى و قطع موضوعى‌

بين قطع طريقى و قطع موضوعى يك فرق اساسى است كه: در قطع طريقى هيچ خصوصيّت و شرطى دخالت ندارد يعنى قطع از هر سببى حاصل شود آثار و احكام آن مترتّب مى‌گردد.

زمان حصول قطع، مكان حصول قطع، سبب حصول قطع، شخص قاطع و امثال اين‌ها هيچ دخالتى در ترتّب آثار قطع ندارد.

اگر براى شخص خوش‌باور و قطّاع‌ [١]، قطع حاصل شود حجّيّت دارد.

اگر از راه غير متعارف قطع، حاصل شود حجّيّت دارد.

فرضا اگر كسى در عالم خواب نسبت به حكمى يا موضوعى قطع پيدا كند باز هم قطع او حجّت است.

زيرا بعد از حصول قطع، واقع نزد قطّاع هم كاملا مشخص است.

قاطع اگر با قطع خود مخالفت كند معذور نمى‌باشد و اگر قطعش مخالف واقع باشد مسلّما معذور است- حتّى به قطّاع نمى‌توان گفت تو سريع قطع پيدا مى‌كنى لذا قطع تو حجّت نمى‌باشد.

پس در قطع طريقى هيچ خصوصيّت و شرطى مدخليّت ندارد و قطع طريقى از تمام جهات آزاد است امّا در قطع موضوعى شرعى اين آزادى نيست و تابع شارع است‌

[١]اى من يحصل له القطع بادنى شى‌ء من اسباب لا ينبغى حصوله منها (عناية الاصول) ٣/ ٥٢.