إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٢ - كلام شيخ اعظم

فإن التعبد بثبوتها مع الشك فيها لدى الاخبار بها ليس من عوارضها، بل من عوارض مشكوكها، كما لا يخفى(١).

مع أنه لازم لما يبحث عنه في المسألة من حجية الخبر، و المبحوث عنه في المسائل إنما هو الملاك في أنها من المباحث أو من غيره، لا ما هو لازمه، كما هو واضح.(٢).

راه ديگرى را اختيار كرده‌اند كه:

آيا قول و فعل و تقرير امام با خبر واحد ثابت مى‌شود يا اينكه قول و فعل و تقرير امام بايد با تواتر ثابت بشود و يا اينكه قرينه قطعيّه بايد ضميمه خبر واحد بشود تا قول و فعل و تقرير معصوم را ثابت كند. هل تثبت قول الامام بخبر الواحد ام لا آيا سنّت (قول و فعل و تقرير معصوم) با خبر واحد ثابت مى‌شود يا نه و اين بحث از عوارض ادله اربعه و بحث از عوارض سنّت است. مرحوم مصنّف دو اشكال به ايشان وارد مى‌كنند.

(١)- ١ شما بالاخره مى‌خواهيد از حجّيّت و دليليّت بحث كنيد.

آيا اين حجّيّت مربوط به قول معصوم است يا اينكه حجّيّت براى روايت زراره است؟

حجّيّت و اعتبار، معروض و موضوعش روايت است.

و به تعبير اصطلاحى سنّت حاكيه اتّصاف به اعتبار و عدم اعتبار پيدا مى‌كند.

اگر كسى قول امام را نقل بكند آيا آن نقل حجّت است يا نه، اين ربطى به قول امام ندارد و شما شك در حجّيّت قول امام نداريد بلكه شك در حجّيّت خبر زراره داريد و لذا بحث از خبر واحد مى‌كنيد.

(٢)- ٢ در كتب اصولى به اين نحو بحث نكرده‌اند كه: آيا سنّت (قول، فعل و تقرير معصوم) با خبر واحد ثابت مى‌شود يا نه؟ بلكه گفته‌اند: خبر الواحد حجّة ام لا؟

اين دو لازم و ملزوم هستند و شما جاى ملزوم را با لازم عوض كرديد و روى لازم عنوان اصولى بودن مسئله را درست كرديد.