إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٧٤ - آخرين روش در جمع بين حكم واقعى و ظاهرى

كما لا يصح بأن الحكمين ليسا في مرتبة واحدة بل في مرتبتين؛ ضرورة تأخّر الحكم الظاهري عن الواقعي بمرتبتين(١).

قطع به حكم انشائى كه اثرى ندارد.

پس آن حرمت احتمالى بايد فعليّتى داشته باشد بنابراين نمى‌توانيم حرمت محتمله را در مقام انشا راكد بگذاريم بايد به مرحله فعليّت رسيده باشد و شك در حكم فعلى در كار باشد تا آن‌وقت نوبت رجوع به: «كلّ شى‌ء لك حلال حتّى تعلم انّه حرام» برسد.

اكنون ما از طرفى شك در حكم فعلى شرب تتن داريم و از طرفى كلّ شى‌ء لك حلال ... حلّيّت را ثابت مى‌كند. شما چطور بين حرمت فعليّه و اين اباحه و تحليل جمع مى‌كنيد؟

بگوييد ما يقين به آن حرمت كه نداريم ما مى‌گوئيم احتمالش را چگونه مى‌دهيد؟

مگر در امتناع اجتماع متنافيين بين صورت قطع و احتمال فرقى است؟ خير.

انسان حتّى نمى‌تواند احتمال بدهد كه يك حرمت فعليّه با يك اباحه و تحليل برطبق كلّ شى‌ء لك حلال حتّى تعلم انّه حرام جمع شده است.

و اگر بگوييد حرمت محتمله به مرحله فعليّت نرسيده است و شك در حكم انشائى داريم، مى‌گوئيم كسى كه شك در حكم انشائى دارد حقّ رجوع به اصل يا اماره ندارد زيرا مجراى اصول و امارات شك در حكم فعليّه است.

پس اين جمع مرحوم شيخ مشكل اجتماع متنافيين را حل نكرد.

آخرين روش در جمع بين حكم واقعى و ظاهرى‌

(١)- مرحوم سيّد محمّد اصفهانى (سيّد فشاركى) كه استاد مرحوم محقّق حائرى (مؤسس حوزه علميه قم) بوده است يك راه سوّمى براى جمع بين حكم ظاهرى و واقعى دارند كه: