إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٦ - ايراد بر مصنف قدس سره

مسائلى مى‌آيد چيست؟ همان سعادت و شقاوتى كه در ذهن بعضى مى‌آيد كه اين دو از امور ذاتى هستند.

حقيقت سعادت: در محيط شرع چنانچه كسى طبق دستورات الهى رفتار كند مى‌گويند: عاش سعيدا و مات سعيدا.

حقيقت شقاوت: اگر كسى برخلاف فرامين الهى عمل نمايد مى‌گويند عاش شقيّا و مات شقيّا خلاصه، شقاوت و سعادت مطلب غير قابل تصوّرى نيست.

معناى السّعيد، سعيد فى بطن أمه و الشّقى شقى فى بطن امّه‌ [١] چيست؟ معنايش آن چيزى نيست كه در ذهن بعضى است.

براى اين جمله معانى متعدّدى شده است از جمله: عاقبت فردى كه به شقاوت يا عصيان منتهى مى‌شود از همان وقتى كه در رحم مادر است مشخص است يعنى اگر كسى عاقبت‌نگر باشد مى‌گويد: «هذا شقى» شمر كه در رحم مادر بود از نظر يك امام كه آينده او را مى‌ديده شقى به حساب مى‌آمده است.

اين يك مسئله عقلائى است. مثلا انسان به فرزندى كه درس نمى‌خواند، به كار و تلاش و فعّاليّت هم علاقه‌اى ندارد هم‌اكنون مى‌گويد او بدبخت است و حال آنكه الآن بدبختى و وضع بدى ندارد، او هنوز وارد جامعه نشده است ولى چون پدرش به احتمال هفتاد درصد يا هشتاد درصد وضع او را مى‌بيند، فعلا به او مى‌گويد بدبخت هستى و اين مربوط به آينده اوست و الا اگر مربوط به ماهيّت فرزند باشد چرا مى‌گويند الشّقى شقى فى بطن امّه.

[١]عن ابن أبى عمير قال: سألت ابا الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام عن معنى قول رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله: الشّقى من شقى فى بطن امّه و السّعيد من سعد فى بطن امّه، فقال الشّقى من علم (علمه) اللّه و هو فى بطن امّه انّه سيعمل اعمال السّعداء ... بحار/ ٥/ ٥٧ باب سعادت و شقاوت حديث ١٠.