إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٧١ - در شبهه تحريميه منشأ احتمال حرمت چيست؟

وجوب بدهيم لكن احتمال غير از وجوب آن نبايد احتمال حرمت باشد. مثلا امر دائر بين وجوب و استحباب باشد يا اينكه امر دائر بين وجوب و اباحه باشد.

در شبهه تحريميّه منشأ احتمال حرمت چيست؟

١- گاهى منشأ شك، فقدان نص است مثلا چون نص و روايتى در مورد شرب تتن نيست ما شك در حرمت آن مى‌كنيم لذا مى‌توانيم به اصل عملى و برائت رجوع كنيم (لكن شايد بحسب واقع حرام باشد).

٢گاهى منشأ شك اجمال نص است. مثلا روايتى در مورد شرب تتن هست امّا دلالتش مردّد بين حرمت و كراهت است يعنى نه ظهورى در كراهت دارد و نه ظهورى در حرمت دارد، لذا مى‌توانيم به اصالة البراءة تمسّك كنيم.

٣و بعضى از اوقات منشأ شك، تعارض دو يا چند نص است. مثلا يك روايت دلالت بر حرمت شرب تتن مى‌كند و روايت ديگر دالّ بر عدم حرمت شرب تتن است بدون اينكه يكى از اين دو بر ديگرى ترجيحى داشته باشد.

تذكّر: در صورت سوّم اگر مرجّحى در بين نباشد بايد ببينيم وظيفه اقتضاى چه چيز را دارد.

اگر در تعارض نصّين مقتضاى قاعده، تخيير باشد در اين صورت مجتهد مخيّر است به يكى از آن دو روايت عمل نمايد و جاى تمسّك به اصول عمليّه نيست زيرا مسئله، داراى دليل است و چنانچه در تعارض نصين، وظيفه، توقّف باشد يعنى كأنّ دليلى در مسئله وجود ندارد و ما حقّ عمل به احدهما را نداريم در اين صورت مى‌توان به اصل عملى رجوع نمود.

خلاصه: در شبهه تحريميّه ١- گاهى منشأ شك فقدان نص است. ٢- گاهى اجمال نص است ٣- و گاهى تعارض نصين مى‌باشد (شبهات حكميّه).