إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٥١ - محذورات تعبد به اماره ظنيه و اشكال ابن قبه

ثانيها: طلب الضدين فيما إذا أخطأ و أدى إلى وجوب ضد الواجب(١).

ثالثها: تفويت المصلحة أو الإلقاء في المفسدة فيما أدى إلى عدم وجوب ما هو واجب، أو عدم حرمة ما هو حرام، و كونه محكوما بسائر الأحكام(٢).

خلاصه دليل اوّل- اگر خبر واحد بر وجوب نماز جمعه قائم شد چنانچه لوح محفوظ خالى از حكم باشد اين مستلزم تصويب و باطل است.

و اگر لوح محفوظ خالى از حكم نباشد و حكم نماز جمعه وجوب باشد در اين صورت اجتماع مثلين پيش مى‌آيد.

و اگر حكم لوح محفوظ حرمت باشد در اين صورت اجتماع متضادّين در عناوين مختلف پيش مى‌آيد.

پس چگونه شارع مى‌تواند ما را متعبّد به اماره ظنّيه و خبر واحد بكند؟

(١)- ٢در دليل دوّم مى‌گويد اگر يك واجبى داشته باشيم و اين واجب، ضدّى داشته باشد (مثل صلاة و ازاله نجاست از مسجد كه قبلا در مبحث امر به شى‌ء ... بحث كرديم) اكنون اگر اين شى‌ء خودش به حسب واقع واجب باشد لكن اماره و خبر واحد قائم شد كه ضدّ اين شى‌ء واجب است. مثلا حكم واقعى، اين است كه ازاله، واجب است امّا اماره قائم شد كه بجاى ازاله، نماز واجب است (و شما نماز و ازاله را متضاد مى‌دانيد) در اين صورت اجتماع ضدّين پيش نمى‌آيد بلكه در آن واحد، ضدّين، مطلوب مولا واقع شده است يك دليل مى‌گويد ازاله نجاست بنما و خبر واحد مى‌گويد نماز بخوان اين مثل اين است كه مولا در يك لحظه مى‌گويد: مى‌خواهم اين جسم را سفيد كنى و هم مى‌خواهم در همين حال سياه باشد يعنى سفيدى و سياهى در آن واحد مطلوب مولا است.

اين طلب الضدّين است و مطلوب، مقدور نمى‌باشد.

(٢)- ٣در دليل سوّم شما فرض كنيد كه نماز جمعه در واقع واجب است اما اماره و خبر واحد قائم شد كه نماز جمعه وجوب ندارد.

در اين صورت شارع كه خبر واحد را حجّت قرار داده است سبب شده است يك‌