إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٤٨ - محذورات تعبد به اماره ظنيه و اشكال ابن قبه

و كيف كان، فما قيل أو يمكن أن يقال في بيان ما يلزم التعبد بغير العلم من المحال، أو الباطل و لو لم يكن بمحال أمور:(١).

أحدها: اجتماع المثلين من إيجابين أو تحريمين مثلا فيما أصاب، أو ضدين من إيجاب و تحريم و من إرادة و كراهة و مصلحة و مفسدة ملزمتين بلا كسر و انكسار في البين فيما أخطأ، أو التصويب و أن لا يكون هناك غير مؤديات الأمارات أحكام(٢).

شما به دوستتان مى‌گوييد من احتمال مى‌دهم زيد آمده باشد ولى او مى‌گويد من احتمال نمى‌دهم. اينجا نزاع در كار نيست هركس بايد به ذهن و وجدان خود مراجعه بكند تا بفهمد چنين احتمالى مى‌دهد يا نه و شايد هر دو هم درست بگويند اين در ذهن خود احتمال مى‌دهد و آن ديگرى احتمال نمى‌دهد. اين مطلب نياز به استدلال و برهان ندارد امّا در ما نحن فيه ابن قبه تقريبا سه دليل اقامه مى‌كند كه تعبّد به اماره ظنّيه به‌طور كلّى محال است و مشهور هم جواب مى‌دهند.

محذورات تعبّد به اماره ظنّيه و اشكال ابن قبه‌

(١)- بايد ادله ابن قبه را ملاحظه كرد كه روى هم رفته تقريبا سه دليل و يا سه اشكال در اين مسئله آورده است كه مستلزم امر محال يا فاسدى است و لو همه‌اش را ابن قبه نگفته است لكن براى اينكه ممكن است به ذهن كسى بيايد ما آن اشكالات را مطرح مى‌كنيم و پاسخ مى‌دهيم.

(٢)مجددا يادآور مى‌شويم كه محلّ نزاع اين است كه:

آيا شارع مى‌تواند امارات غير علميّه را حجّت قرار دهد و عمل طبق امارات را بر من و شما تحميل كند يا نه؟

البتّه بعضى از ادله ابن قبه در خصوص خبر واحد است لكن اشكال در تمام امارات غير علميّه است (امارات غير علميّه مانند خبر واحد- بيّنه و ...).