إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٧٠ - روش شيخ اعظم در جمع بين حكم ظاهرى و واقعى

را به ما نشان بدهيد؟

آيا شما واقع را مى‌دانيد تا بگوييد اين واقع مؤدّاى اماره است؟ خير. اگر مى‌دانستيد كه سراغ خبر معتبر زراره نمى‌رفتيد. ما فقط كتاب وسائل و امثال آن را در اختيار داريم و يك خبر واحد معتبر دلالت مى‌كند كه نماز جمعه واجب است. خلاصه اگر وجدانا واقع را مى‌دانستيم به خبر واحد رجوع نمى‌كرديم.

و اگر بگوئيد دليل بر حجّيّت خبر واحد دو فائده دارد:

١مى‌گويد مؤدّاى اماره وجوب نماز جمعه است ٢- واقع هم همين وجوب است منتها نه بصورت اخبار بلكه به صورت تعبّد و بناگذارى بر اينكه واقع هم همان مؤدّاى اماره است يعنى دليل حجّيّت خبر واحد يك واقع تنزيلى و تعبّدى براى ما درست مى‌كند و كأنّ مى‌گويد: «احكم بانّ الحكم الواقعى لصلاة الجمعة عبارة عن الوجوب» مرحوم آقاى آخوند مى‌فرمايند: اين حرف درست نيست. زيرا دليل بر حجّيّت خبر واحد فرضا مى‌گويد شما بنا بگذاريد كه مؤدّاى خبر واحد، همان واقع است. امّا واقع به تنهائى كافى نبود بلكه واقع مؤدّاى اماره لازم بود يعنى واقعى كه از نظر صفت نحوى متّصف باشد به اينكه مؤدّاى اماره است.

آيا دليل بر حجّيت خبر واحد اين مطلب را هم ثابت مى‌كند؟ خير فقط يك واقع تعبّدى درست مى‌كند و مى‌گويد بنا بگذار كه حكم واقعى نماز جمعه وجوب است و در عالم شرع و تعبّد مفاد خبر واحد همان واقع است.

بناگذارى بر اينكه واقع است اين براى وجوب موافقت كافى نيست بلكه بايد واقع با وصف مؤدّاى اماره را درست كند تا وجوب موافقت ثابت شود.

پس اين دفاعى كه از مرحوم شيخ شده است درست نمى‌باشد لذا بايد دقّت كرد.