إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٢١ - جواب از اخبار احتياط

لا يقال: نعم، و لكنه يستكشف منه على نحو الإنّ إيجاب الاحتياط من قبل، ليصح به العقوبة على المخالفة(١).

واقعى تكوينى است. «لا تأكل» باشد يا نباشد حموضت تحقّق دارد.

معناى تعليل‌ [١] در روايت اين است كه: توقّف از اقتحام در هلاكت بهتر است پس بايد با قطع نظر از اين «قف» احتمال عقوبتى باشد كه ما روايت «قف عند الشّبهة» را معلل به آن احتمال عقوبت بكنيم درحالى‌كه با قطع نظر از روايت «قف عند الشّبهة» احتمال عقوبتى در بين نيست زيرا: تكليف واقعى مجهول است و فرض ما اين است كه اخبار توقّف هم فقط مى‌گويد قف عند الشّبهة. پس معلّل كردن «قف عند الشّبهة» را بر «الوقوف عند الشّبهة، ...» معنايش اين است كه تعليل با قطع نظر از اين حكم هم ثابت است درحالى‌كه در شبهات بدويّه از راه همين حكم شما مى‌خواهيد احتمال عقوبت را ثابت كنيد.

خلاصه: در شبهات بدويّه بعد الفحص اقتحام در هلاكت وجود ندارد زيرا تعليل روايت «قف» شامل اين فرض نمى‌گردد و شارع براى ما وجوب توقّف و احتياط را جعل نكرده است.

(١)اشكال: ما راه ديگرى را طى مى‌كنيم كه تعليل هم در جاى خودش محفوظ باشد به اين ترتيب كه:

ما از روايت (قف عند الشّبهة» بنحو دليل «انّى» [٢] كشف مى‌كنيم كه قبلا احتياط واجب بوده است و آن وجوب احتياط مصحّح احتمال عقوبت است و در اين صورت مى‌گوئيم تعليل روايت «توقّف» به لحاظ آن وجوب احتياط قبلى است.

[١]فان الوقوف عند الشّبهة خير ...

[٢]دليل انّى آن است كه از معلول علّت را كشف كنيم.