إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٨٥ - حجيت ظواهر الفاظ نسبت به كسانى كه مقصود به افهام نيستند

ضرورة أنه لا مجال عندهم للاعتذار عن مخالفتها، بعدم إفادتها للظن بالوفاق، و لا بوجود الظن بالخلاف(١).

كما أن الظاهر عدم اختصاص ذلك بمن قصد إفهامه(٢).

اگر مولى بگويد: اكرم العلماء، علما ظهور در عموم دارد اعمّ از اينكه براى مخاطب ظنّ به عموم حاصل بشود يا اينكه ظنّ به عموم حاصل نشود.

حجّيّت ظواهر مقيّد به عدم حصول ظنّ به خلاف نمى‌باشد

تفصيل دوّم: در حجّيّت ظواهر الفاظ فرقى نمى‌كند كه ظنّ به خلاف مراد حاصل بشود يا اينكه ظنّ به خلاف مراد حاصل نشود. حتّى براى كسانى كه ظنّ به خلاف مراد متكلّم حاصل شده است ظواهر در مورد آنها هم حجّت است.

اگر مولى گفت اكرم العلماء و مخاطب از اين عبارت ظن پيدا كرد كه مقصود متكلّم از علما تمام دانشمندان نمى‌باشد بلكه مقصود علماى عدول است باز هم عموم اكرم العلماء در رابطه با مخاطب حجّيّت دارد و ظهورش براى او حجّت است.

(١)مرحوم مصنّف براى عدم اعتبار اين دو تفصيل دليل و شاهدى مى‌آورد كه اگر كسى با ظاهر كلام مولى مخالفت كند و بعد در مقام اعتذار و عذرخواهى برآيد و بگويد علّت مخالفت من اين بود كه من ظنّ به مراد پيدا نكردم يا بگويد من ظنّ به خلاف مراد او پيدا كردم، هيچ‌كدام از اين عذرها مسموع و پذيرفته نيست و مسموع نبودن اين عذرها دليل بر اين است كه در حجّيّت ظواهر، اگر كسى ظنّ به مراد مولا هم پيدا نكند، ظواهر حجّيّت دارد.

اگر كسى ظنّ به خلاف مراد مولا هم پيدا كند ظواهر حجّيّت دارد.

حجّيّت ظواهر الفاظ نسبت به كسانى كه مقصود به افهام نيستند

(٢)- تفصيل سوّم: ظواهر الفاظ در مورد همه افراد حجّت است خواه مقصود به افهام باشند يا اينكه مقصود به افهام نباشند.