إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٧ - اشكال اول

و لكنه يشكل بأنه ليس لها هاهنا مفهوم، و لو سلّم أن أمثالها ظاهرة في المفهوم، لأن التعليل بإصابة القوم بالجهالة المشترك بين المفهوم و المنطوق يكون قرينة على أنه ليس لها مفهوم(١).

اشكالات استدلال به آيه نبأ

[اشكال اوّل:]

(١)- اشكال اوّل: اگر بپذيريم كه آيه نبأ دلالت بر حجّيّت خبر عادل مى‌كند (از طريق مفهوم وصف يا مفهوم شرط و غيره) امّا يك تعليلى در اين آيه وجود دارد كه مانع از حجّيّت خبر عادل مى‌شود.

و واضح است كه علّت، معمّم و مخصّص حكم است و در اين آيه يك تعليل ذكر شده است كه: خداوند مى‌فرمايند: يا ايّها الّذين آمنوا ان جاءكم فاسق بنبإ فتبيّنوا أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين يعنى اگر فرد فاسقى خبرى را براى شما آورد درباره آن تبيّن كنيد.

چرا تبين لازم است؟

أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين پس علّت وجوب تبيّن از خبر فاسق اين است كه: مبادا از روى جهالت (عدم العلم) با قومى برخورد كنيد و بعدا آگاه گرديد و از كار خود پشيمان شويد اين علّت در مورد خبر عادل هم وجود دارد.

آيا خبر عادل مفيد علم است؟ خير.

اين علّت هم در خبر فاسق وجود دارد و هم در خبر عادل موجود هست پس علّت عموميّت دارد.

در اين صورت بين اين تعليل (در منطوق آيه) و مفهوم صدر آيه نبأ تعارض هست و چون تعليل در منطوق آيه است لذا بر مفهوم ترجيح دارد بنابراين اشكال تاكنون نتوانسته‌ايم براى حجّيّت قول عادل به اين آيه تمسّك كنيم.

(دوّمين ايرادى را كه مرحوم شيخ فرمودند قابل جواب دادن نيست همين اشكال بود).