إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٤٦ - كلام شيخ الرئيس

و اگر ما از «وقوع» صرف نظر كنيم اصلا بحث در امكان وقوعى ثمره‌اى ندارد.

در مورد وقوع تعبّد نسبت به امارات غير علميّه مى‌بينيم شارع براى امارات، حجّيّت قائل شده است. شارع، بيّنه و خبر واحد و ... را حجّت قرار داده است (البتّه حجّيّت بيّنه در موضوعات جزء مسلّمات است).

تذكّر: اينكه مى‌گوئيم از تعبّد به امارات، محالى پيش نمى‌آيد مقصود ما از محال، فقط محال عقلى نيست بلكه مقصود اين است كه فسادى پيش نمى‌آيد، خواه آن فساد، فساد عقلى باشد كه بر همه‌كس محال است مانند: اجتماع نقيضين و يا اينكه آن فساد فقط بر مولاى حكيم على الاطلاق محال باشد مانند: صدور فعل قبيح كه از مولاى حكيم محال است پيش آيد (مانند القاء در مفسده) امّا از من و شما مانعى ندارد چنين امرى صادر بشود.

كلام شيخ الرّئيس‌

اينجا شيخ الرّئيس كلامى دارند كه مرحوم شيخ هم در كتاب رسائل مورد استشهاد قرار داده‌اند.

شيخ الرئيس مى‌گويند: كلّما قرع سمعك من الغرائب فذره فى بقعة الامكان ما لم يذدك عنه واضح البرهان‌ [١]. يعنى: هر مطلب عجيب و غريبى كه به گوش شما رسيد تا وقتى كه برهان روشنى برخلاف آن قائم نشده حكم به امكان آن بكنيد.

آيا اين كلام، ناظر به فرمايش مرحوم شيخ است كه مى‌فرمود هروقت شك در امكان يك شى‌ء كرديم به اصالة الامكان، كه يك روش عقلائى است مراجعه مى‌كنيم؟

مرحوم آقاى آخوند مى‌فرمايند مطلب چنين نيست: زيرا كلمه (امكان) كه در

[١]ر. ك: اشارات ٣/ ٤١٨- النّمط العاشر.