إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٧٨ - مورد وجوه پنجگانه

آن جائى است كه واجب و حرام هر دو توصّلى باشند يا احدهما به نحو غير معيّن تعبّدى باشد.

سؤال: مگر حرام تعبّدى هم داريم؟

جواب: آرى منتها كم است مانند تروكى كه در ماه رمضان هست كه تمام آنها بايد به قصد قربت ترك شود و چنانچه آن تروك به خاطر بعضى از دواعى ديگر رعايت شود در اين صورت ترك مطلوب مولا تحقّق پيدا نمى‌كند؟

مرحوم شيخ فرموده‌اند: اگر واجب و حرام هر دو تعبّدى‌[٣٢] باشند در اين صورت جائز نيست ما هر دو را كنار بگذاريم و به اباحه رجوع كنيم زيرا اين كار، مخالفت قطعيّه است.

كيفيّت مخالفت قطعيّه: اگر آن واجب تعبّدى را بدون قصد قربت در خارج اتيان كنيم هم با واجب مخالفت كرده‌ايم و هم با حرام.

چون قصد قربت را رعايت نكرده‌ايد پس با واجب مخالفت نموده‌ايد و با حرام هم مخالفت كرده‌ايد زيرا حرام بايد با قصد قربت ترك شود ولى شما «ترك» را رعايت نكرديد و آن شى‌ء را اتيان نموديد.

امكان مخالفت قطعيّه در فرض ديگر: مثلا اگر واجب، تعبّدى و حرام، توصّلى باشد به اين صورت مى‌توان مخالفت قطعيّه نمود:

ما آن شى‌ء را بدون قصد قربت در خارج اتيان مى‌كنيم در اين صورت اگر آن شى‌ء واقعا واجب باشد ما به علّت عدم رعايت قصد قربت با تكليف مخالفت كرده‌ايم و اگر حرام باشد به علّت ايجاد آن شى‌ء در خارج با تكليف مخالفت نموده‌ايم.

در حقيقت مرحوم شيخ مى‌فرمايند: اگر واجب و حرام هر دو تعبّدى يا احدهما