إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣ - اشكالات مصنف به كلام شيخ اعظم قدس سره

فاعلم: أن البالغ الذي وضع عليه القلم، إذا التفت إلى حكم فعلي واقعي أو ظاهري، متعلق به أو بمقلديه، فإما أن يحصل له القطع به، أولا(١).

اشكالات مصنّف به كلام شيخ اعظم قدس سرّه‌

(١)- عبارت فوق ناظر به كلام مرحوم شيخ انصارى (اعلى اللّه مقامه الشّريف) در كتاب «رسائل» است لذا ابتدا، سطر اوّل كتاب رسائل را نقل مى‌كنيم:

«فاعلم انّ المكلّف اذا التفت الى حكم شرعى، فامّا ان يحصل له الشّك فيه او القطع او الظّن».

يعنى مكلّف زمانى كه توجّه به يك حكم شرعى مى‌كند داراى يكى از حالات سه‌گانه است: شك- قطع- ظن.

در اين عبارت مرحوم شيخ چند ويژگى وجود دارد كه مرحوم مصنّف به تمام آن خصوصيّات اشكال مى‌نمايند و خود جواب مى‌دهند و عبارت ديگرى بكار مى‌برند.

١در كتاب رسائل، مقسم و عنوان موضوع، مكلّف قرار داده شده است، مرحوم آقاى آخوند در حاشيه بر كتاب رسائل‌ [١] فرموده‌اند [٢] كلمه مكلّف در مكلّف فعلى ظهور دارد يعنى كسى كه الآن و بالفعل تكليف گريبانگير اوست چون اسم فاعل و اسم مفعول ظهور در فعليّت دارند اگر گفتيم «زيد ضارب» يعنى الآن زيد زننده است‌ [٣] درحالى‌كه بعضى موارد، فردى كه در حكم فعلى شرعى، شك دارد او فاقد تكليف فعلى است. مثلا اگر من شك كنم آيا شرب تتن، حلال است يا حرام، تكليف فعلى ندارم و لو اصالة البراءة

[١]اين كتاب مستقلا به چاپ رسيده است.

[٢]مستفاد از فرمايش ايشان چنين است.

[٣]و مكلّف فعلى ناچار بايد ملتفت باشد پس بنابراين قيد «اذا التفت» يك قيد توضيحى مى‌شود در حالى كه اصل در قيود اين است كه احترازى باشند.