إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٠٦ - دليل ديگر بر حجيت خبر واحد(اجماع)

فافهم(١).

فصل: في الإجماع على حجية الخبر. و تقريره من وجوه:(٢).

أحدها: دعوى الإجماع من تتبع فتاوى الأصحاب على الحجية من زماننا إلى زمان الشيخ، فيكشف رضاه عليه السّلام بذلك، و يقطع به(٣).

وقتى روايتى از بين همان اخبار پيدا كرديم كه راوى آن عادل بود و وثوق به صدور خبر هم داشتيم ولى مفادش اين بود كه خبر ثقه حجّيّت دارد، در اين صورت ما مى‌توانيم بگوئيم كه خبر هر فرد ثقه حجّيّت دارد (و لو راوى آن خبر فرد عادلى نباشد).

(١)اشاره به اين است كه چون مدّعاى ما اثبات حجّيّت خبر واحد بنحو موجبه جزئيه بود، ديگر نيازى نداريم كه اين راه اخير را طى كنيم.

دليل ديگر بر حجّيّت خبر واحد (اجماع)

(٢)- مشهور براى حجّيّت خبر واحد به ادله اربعه تمسّك كرده‌اند. دليل قرآنى و روائى آن را بحث كرديم. سوّمين دليلى كه بر حجّيّت خبر واحد اقامه شده است، اجماع مى‌باشد كه اين اجماع به چند وجه تقرير شده است.

(٣)وجه اوّل: ما وقتى فتاواى اصحاب و علماى اماميّه را از اكنون تا زمان شيخ طوسى تتبّع مى‌كنيم، مى‌بينيم آنها كه تمام عمرشان را صرف مطالعه و استنباط احكام شرعى نموده‌اند، قائل به حجّيّت خبر واحد شده‌اند لذا حدس قطعى مى‌زنيم كه نظر امام عليه السّلام هم با آن موافق بوده است. (و لو اينكه مخالفينى هم بين آنها ديده مى‌شود).

ما قبلا در بحث اجماع گفتيم كه در اجماع حدسى اتّفاق كلّ لازم نيست لكن بايد آراء به اندازه‌اى باشد كه انسان حدس قطعى نسبت به موافقت معصوم عليه السّلام در آن مورد پيدا كند و متأخرين در حجّيّت اجماع همين وجه را پذيرفته‌اند.