إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٠٧ - دليل ديگر بر حجيت خبر واحد(اجماع)

أو من تتبع الإجماعات المنقولة على الحجية(١).

و لا يخفى مجازفة هذه الدعوى؛ لاختلاف الفتاوى فيما أخذ في اعتباره من الخصوصيات، و معه لا مجال لتحصيل القطع برضاه عليه السّلام من تتبعها، و هكذا حال تتبع الإجماعات المنقولة(٢).

تذكّر: چرا مصنّف فرموده‌اند فتاواى اصحاب را تا زمان شيخ طوسى ملاحظه مى‌كنيم؟

جواب: چون زمان شيخ طوسى زمانى است كه استاد شيخ طوسى- سيّد مرتضى- قائل به عدم حجّيّت خبر واحد بوده است.

(١)و يا اينكه اگر كسى شخصا اقوال علما را تتبّع نكرد راه ديگرى براى او وجود دارد كه:

اجماعات منقول را بررسى كند وقتى ديد كه مثلا پنجاه نفر از بزرگان و فقهاى عدول ادّعاى اجماع بر حجّيّت خبر واحد كرده‌اند اين مسئله سبب مى‌شود كه موافقت معصوم را حدس بزند.

(٢)آيا اين دو راهى را كه ما ذكر كرديم صحيح است؟ خير.

زيرا كسانى كه خبر واحد را حجّت مى‌دانند و يا اينكه در مورد حجّيّت خبر واحد اجماع نقل كرده‌اند، اين‌ها بر يك عنوان اتّفاق ندارند و نظرات اين‌ها متفاوت است.

بعضى مى‌گويند، راوى بايد عادل باشد، عدّه‌اى مى‌گويند وثاقت راوى در حجّيّت خبرش كفايت مى‌كند و بعض ديگر مى‌گويند خصوصيّات راوى مطرح نيست بلكه روايت بايد موثوق به باشد و غير ذلك آيا با وجود اين اختلافات انسان مى‌تواند رأى معصوم را كشف كند؟؟ خير.