إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٢ - آيه نبأ

شأن نزول آيه: درباره وليد بن عقبه است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را براى جمع‌آورى زكات به قبيله بنى المصطلق اعزام داشت، هنگامى كه اهل قبيله با خبر شدند كه نماينده رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مى‌آيد با خوشحالى به استقبال او شتافتند ولى از آنجا كه ميان آنها و وليد در جاهليّت خصومت شديدى بود تصوّر كرد آنها به قصد كشتنش آمده‌اند لذا او خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بازگشت (بى‌آنكه تحقيقى در مورد اين گمان كرده باشد) و عرض كرد: آنها از پرداخت زكات خوددارى كردند! (و مى‌دانيم امتناع از پرداخت زكات يك نوع قيام بر ضدّ حكومت اسلامى تلقى مى‌شد بنابراين مدّعى بود آنها مرتد شده‌اند) پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سخت خشمگين شد و تصميم گرفت با آنها پيكار كند، كه آيه مذكور نازل شد، البتّه آيه، شأن نزول ديگرى هم دارد [١].

مرحوم شيخ چند وجه براى استدلال به آيه ذكر كرده‌اند.

مرحوم آقاى آخوند مى‌فرمايند اظهر وجهى كه دلالت بر حجّيّت خبر واحد مى‌كند مفهوم شرط است‌ [٢].

قبل از استدلال به آيه مقدّماتى را ذكر مى‌كنيم و بعد متن كتاب را با مقدارى تقدّم و تأخّر توضيح مى‌دهيم.

١در هر مفهومى از مفاهيم (غير از مفهوم موافقت) موضوع و محمول (حكم)

[١]تفسير نمونه/ ٢٢/ ١٥١ و ١٥٢.

[٢]اعلم انّه ما قيل او يمكن ان يقال فى كيفية الاستدلال بآية النّبأ وجوه:

احدها انّه من جهة مفهوم الشّرط: ثانيها انّه من جهة مفهوم الوصف ... ثالثها انّه من جهة دلالة الايماء ...

رابعها انّه من جهة انّه تعالى صار بصدد الرّدع و اكتفى بالردع عن خبر الفاسق ظهر حجّيّة خبر العادل عنده و الا لردع عنه ايضا خامسها انّه من جهة انّه حيث علّل تبارك و تعالى لزوم التّبين عن نبأ الفاسق ... سادسها من جهة دلالة المنطوق ر. ك: حاشية الفرائد/ ٦٠ «منه».