دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٢ - يك توصيه به سراح جميل در مسأله

خوددارى كنند». [١]

ب. به اوليا و مردانى كه زنان خويش را طلاق داده‌اند، سفارش مى‌كند كه پس از پايان عدّه همسران، كسى مانع ازدواج مجدّد آنها با يكديگر نشود، آن‌گاه مى‌فرمايد: «ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ». [٢]

ج. پس از دستور به اجراى حدّ زنان و مردان زناكار مى‌فرمايد: «إِنْ كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ». [٣]

در اين آيات و مانند آن، ايمان به خدا و روز واپسين و اينكه همه اين موارد نزد خدا ثبت است و به حساب آنها رسيدگى مى‌شود، عامل بازدارنده‌اى براى پيش‌گيرى از تخلّف و تعدّى به احكام الهى شمرده شده است.

سه. اعتقاد به محاسبه الهى‌

در پاره‌اى از موارد پس از بيان يك سلسله احكام، حسابرسى الهى را گوشزد مى‌كند:

الف. پس از بيان گناه كتمان شهادت، مى‌فرمايد:

«وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِى أَنفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ». [٤]

ب. پس از دستور به پرداخت اموال يتيمان به آنان و گرفتن شاهد براى اين كار، مى‌فرمايد: «وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيباً». [٥]

چهار. اعتقاد به علم الهى‌

در پاره‌اى از موارد، قرآن كريم براى ترغيب مكلّفان به انجام دستورات الهى، احاطه علمى خداوند به اعمال بندگان را يادآور مى‌شود:

الف. پس از بيان حكم عدم جواز خواستگارى از زنانى كه در عدّه وفات به سر مى‌برند، مى‌فرمايد:

«وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِى أَنفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ». [٦]

ب. هنگامى كه از انفاق و نذر مكلّفان سخن مى‌گويد، مى‌فرمايد: «وَمَا أَنفَقْتُمْ مِّنْ نَّفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِّنْ نَّذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ». [٧]

اين آيات بخشى از آياتى است كه پيوند كامل دستورات الهى را با اعتقادات نشان مى‌دهد. موارد متعدّد ديگرى نيز در اين باره هست كه با مراجعه به قرآن مجيد مى‌توان از آن آگاه شد.

٤. آميختگى احكام و اخلاق‌

در اسلام و دستورات قرآن، در پاره‌اى از موارد همراه با بيان احكام، اخلاق نيز توصيه مى‌گردد؛ به ويژه در مواردى كه اجراى قانون، عواقب روانى و آسيب‌هاى عاطفى براى يكى از طرفين دعوا داشته باشد؛ به عنوان نمونه به چند مورد اشاره مى‌شود:

يك. توصيه به سراح جميل در مسأله‌

الف. در آيه ٤٩ سوره احزاب پس از بيان حكم طلاق و عدم لزوم عدّه براى زنان مطلقه‌اى كه با آنها

[١]. بقره، آيه ٢٢٨.

[٢]. بقره، آيه ٢٣٢.

[٣]. نور، آيه ٢.

[٤]. بقره، آيه ٢٨٤.

[٥]. نساء، آيه ٦.

[٦]. بقره، آيه ٢٣٥.

[٧]. بقره، آيه ٢٧٠.