دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٣ - ٤ مالكيّت چند گونه (مختلط)

يدخلوا الجنّة بالأعمال، ولكن إنّما دخلوها برحمة اللَّه وسخاوة الأنفس وسلامة الصدر ورحمة لجميع المسلمين‌»

. [١] در بعضى از روايات تنها به «سخاوت و نصيحت (/ خيرخواهى) براى مسلمانان» بسنده شده است عن رسول اللَّه صلى الله عليه و آله:

«لايزال اربعون رجلًا من أمتى ... يدفع اللَّه بهم عن اهل الأرض يقال لهم الأبدال، انّهم لم يدركوها بصلاة و ... قالوا يا رسول اللَّه فبم أدركوها؟ قال: بالسخاء والنصيحة للمسلمين‌». [٢]

٢. از جمله از «ابواب معروف» در وسائل‌الشيعه باب «استحباب معروف و كراهت ترك آن» است كه مشتمل بر ٢٤ روايت است؛ در يكى از اين روايات مى‌خوانيم: بقاى اسلام و مسلمانان در اين است كه ثروت و اموال در اختيار كسانى قرار گيرد كه حق در اموال را مى‌شناسند و اهل معروف و انجام كار خيرند و فناى اسلام و مسلمانان در اين است كه اموال در اختيار كسانى قرار گيرد كه حق در اموال را نمى‌شناسند و معروف و كار خير انجام نمى‌دهند:

«ان بقاء المسلمين وفناء الاسلام أن تصير الاموال عند من يعرف فيها الحقّ ويصنع المعروف وانّ من فناء الاسلام وفناء المسلمين ان تصير الأموال في أيدى من لايعرف فيها الحقّ ولايصنع فيها المعروف‌». [٣]

٣. ديگر از ابواب معروف، بابى است تحت عنوان «استحباب انجام كار خير نسبت به هر كسى، گرچه از اهل آن نباشد»، در اين باب ٩ روايت نقل شده كه از آن جمله است: روايت معتبر جميل بن درّاج از امام صادق عليه السلام كه فرمود: معروف را انجام بده نسبت به كسى كه اهل آن است و نيز نسبت به كسى كه اهل آن نيست، زيرا اگر او اهل آن نيست تو از اهل آن باش:

«اصنع المعروف الى من هو اهله والى من ليس من اهله فان لم يكن هو أهله فكن أنت من أهله‌». [٤]

هر چند در روايات ديگرى‌ [٥] از انجام كار خير نسبت به غير اهلش نهى شده است كه جمع بين اين دو دسته از روايات ممكن است چنين باشد كه دسته اوّل ناظر به مواردى است كه علم به مصرف آن در مسير گناه نيست اما دسته دوم به كسانى نظر دارد كه محرز است آن اموال را در مسير گناه مانند شرب خمر و موادّ مخدر مصرف مى‌كنند.

٤. در باب ديگرى از ابواب معروف روايات متعددى نقل شده كه از آن جمله است معتبره حديد بن حكيم از امام صادق عليه السلام كه فرمود: «هر مؤمنى كه نسبت به برادر مؤمنش كار خيرى را انجام دهد گويا نسبت به رسول خدا آن را انجام داده است»؛

(ايّما مؤمن أوصل الى اخيه المؤمن معروفاً فقد أوصل ذلك الى رسول اللَّه‌). [٦]

٥. ديگر از ابواب معروف بابى است مشتمل بر

[١]. كنز العمال، ح ٣٤٦٠١.

[٢]. المعجم الكبير، ج ١٠، ص ١٨١. در كتاب جمع الجوامع، ج ١، ص ١١١ مى‌خوانيم: الأبدال ستون رجلًا ليسوا بالمتنطعين ولا بالمبتدعين ولا بالمتعمقين ولا بالمعجبين لم ينالوا ما نالوا بكثرة صيام ولا صدقة ولكن بسخاء الأنفس وسلامة القلوب والنصيحة لأئمتهم انهم يا على فى امّتى اقلّ من الكبريت الأحمر.

[٣]. وسائل الشيعه، ج ١١، ابواب المعروف، باب ١، ص ٢٨٥، ح ١.

[٤]. همان، باب ٣، ح ١.

[٥]. همان، باب ٥.

[٦]. همان، باب ٤، ح ١.