نكته‌ها:
١. تبديل زمين و آسمان، به زمين و آسمان ديگر
در آيات بالا خوانديم كه در رستاخيز، اين زمين به زمين ديگر تبديل مى‌شود و همچنين آسمان‌ها به آسمان‌هاى ديگر.
آيا منظور، تبديل ذات است، يعنى به‌كلّى اين زمين نابود مى‌شود و زمين ديگرى آفريده خواهد شد و قيامت در آن برپا مى‌گردد؟ يا منظور، تبديل صفات است، به اين معنى كه اين كره خاكى و نيز آسمان‌ها ويران مى‌گردند و بر ويرانه‌هاى آنها زمين و آسمانى نو و تازه آفريده مى‌شود كه نسبت به اين زمين و آسمان، در سطحى بالاتر از نظر تكامل قرار دارند؟
ظاهر بسيارى از آيات قرآن معنى دوم را تعقيب مى‌كند.
در سوره فجر آيه ٢١ مى‌خوانيم: كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا: «در آن هنگام كه زمين سخت در هم كوبيده شود».
و در آيات ١ و ٢ سوره زلزلة كه سخن از پايان جهان و آغاز قيامت است، چنين مى‌خوانيم: إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا* وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا:
«هنگامى كه زمين شديداً به لرزه در آيد- و زمين بارهاى سنگينش را خارج سازد».
و در سوره حاقّه آيه ١٤ و ١٥ مى‌خوانيم: وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً* فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ: «و زمين و كوه‌ها از جا برداشته شوند و يكباره در هم كوبيده و متلاشى گردند،- در آن روز واقعه عظيم روى مى‌دهد».
و در سوره طه آيه ١٠٥ تا ١٠٨ مى‌خوانيم: وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنسِفُهَا رَبِّى نَسْفًا* فَيَذَرُهَا قَاعًا صَفْصَفًا* لَاتَرَى‌ فِيهَا عِوَجًا وَ لَاأَمْتًا* يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ