تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٣
٥. باطل تنها در يك لباس ظاهر نمىشود
يكى از خصايص باطل اين است كه هر لمحه به شكلى و هر لحظه به لباس ديگرى درمىآيد، تا اگر او را در يك لباس شناختند در لباس ديگر بتواند چهره خود را پنهان سازد. در آيه مورد بحث نيز اشاره ظريفى به اين مسأله شده است آنجا كه مىگويد: كفها نهتنها بر آب ظاهر مىگردند، در هر كورهاى و هر بوتهاى كه فلزّات ذوب مىشوند كفهاى تازه به شكل جديد و در لباس تازهاى آشكار مىشوند.
و به تعبيرى ديگر، حقّ و باطل همه جا وجود دارد، همانگونه كه كفها در هر مايعى به شكل مناسب خود آشكار مىشود.
بنابراين بايد هرگز فريب تنوّع صورتها را نخوريم و در هر كجا منتظر باشيم كه باطل را با صفات ويژهاش- كه صفات آنها همه جا يكسان است و در بالا اشاره شد- بشناسيم و آنها را كنار بزنيم.
٦. بقاى هر موجود بسته به ميزان سود رسانى اوست
در آيه مورد بحث مىخوانيم: «امّا آنچه به مردم سود مىرساند باقى و برقرار مىماند» (وَ أَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِىالْأَرْضِ).
نهتنها آب كه مايه حيات است مىماند و كفها از ميان مىروند، بلكه در فلزّات چه آنها كه براى «حِليَه» و زينتاند، و چه آنها كه براى تهيّه «متاع» و وسايل زندگى، در آنجا نيز فلزّ خالص كه مفيد و سودمند يا شفّاف و زيباست مىماند و كفها را به دور مىافكنند.
و به همين ترتيب، انسانها، گروهها، مكتبها و برنامهها به همان اندازه كه سودمندند، حقّ بقا و حيات دارند و اگر مىنگريم انسان يا مكتب باطلى مدّتى