بيشتر و استعمار فزون‌تر، و انگيزه و برنامه‌شان درست براى همين مقصد تنظيم شده است. لذا اگر فى‌المثل پاى چند تن از جاسوسانشان به زنجير بيفتد فرياد دفاعشان از حقوق بشر همه دنيا را پر مى‌كند، امّا آن روز كه خودشان در ويتنام دستشان به خون ميليون‌ها انسان آلوده بود، يا در كشورهاى اسلامى آن همه فجايع را به بار آوردند، حقوق بشر به دست فراموشى سپرده شده بود بلكه حقوق بشر از ديد آنها همكارى با هيأت‌هاى حاكم زورگو و دست‌نشانده بود.
امّا يك پيامبر راستين و يا وصىّ پيامبرى همچون على عليه السلام، حقوق بشر را براى آزادى واقعى انسان‌ها مى‌خواهد، براى شكستن غل و زنجيرهاى اسارت دنبال مى‌كند. و هر گاه به انسان بى‌دفاعى ستم شود فرياد مى‌زند، مى‌جوشد، مى‌خروشد و سپس دست به كار مى‌شود.
و به اين ترتيب اوّلى خاكسترى است بر سينه تندباد، و دومى زمين پربركتى است براى پرورش انواع گياهان و درختان و گل‌ها و ميوه‌ها.
و از اينجا مطلبى را كه مفسّران محلّ بحث قرار داده‌اند نيز روشن مى‌شود و آن اين است كه منظور از «اعمال» در آيه فوق كدام اعمال است؟ بايد گفت همه اعمال، حتّى اعمال ظاهراً خوب آنها كه در باطن رنگ شرك و بت‌پرستى داشت.
٣. مسأله احباط
چنانكه در سوره بقره ذيل آيه ٢١٧ بيان كرديم، در مسأله «حبط اعمال» يعنى از بين رفتن اعمال خوب به‌سبب اعمال بد، يا به سبب كفر و بى‌ايمانى، در ميان دانشمندان اسلامى گفت‌وگو بسيار است امّا حق اين است كه نداشتن ايمان و اصرار و لجاجت در كفر و بعضى از اعمال مانند حسد و غيبت و قتل نفس،